“Mekke Anlaşması İran ile uzlaşıda köprü görevi görebilir”

“Amerika için seçimlerden önce saldırı beklentisi olabilirdi. Seçimleri kazanması için son bir hamle yapılabilirdi. Bu yapılmadığına ve seçim sonuçları aleyhine olduğuna göre siyasi bir amaç yok gibi görünüyor. Siyasi amacın olmadığı ortamda askeri amaç da bulunamaz. Askerleri sevk edecek bir askeri hedef de kalmaz. Saldırı olmayacağını düşünmemiz lazım. Savaşın olacağı yönündeki yorumlara katılamıyorum. Amerika’nın bu savaşa İsrail’in kuyruğuna takılarak girdiği gerçeği de var ve bu kuyruk da koptu. Netanyahu’nun tekrar seçilme, kendini güçlü hissetme ve bunun için Amerika’yı tahrik etme fırsatları da ortadan kalkmış gibi görünüyor. Bölgeye üçüncü bir uçak gemisi getiriliyor. Ancak bunun bir şey değiştireceğini sanmıyorum. İran, hava saldırılarıyla yıldıracak bir yapıda değil. İran’ın karşı saldırı yapma ve füze saldırısı yapma kabiliyeti var. İran kartını korkusuzca oynuyor. Çekingen politikalardan vazgeçtiler. İran, ‘İnisiyatif kullanıp saldırı başlatabilirim’ boyutunda. İran bunu yapmaz muhtemelen. Onlar da ekonomik olarak dar boğazda. Ancak Amerika’nın saldırması halinde kaybedilen kongrenin iki kanadının iş birliğiyle başkanın azil sürecini de başlatabilirler. Başkan, azil sürecinden endişe ettiğini, seçimden hemen sonra yaptığı açıklamalarda belirtti. Hegseth için başlayan süreç sürüyor. Politik kartlar Trump’tan yana değil, aldığı yara derinleşiyor. Askeri olarak yapılacaklar yapılsa da sonuç değişmeyecek. İran vuruş imkanlarını daha serbestçe kullanacak ve Amerika daha ciddi zararlar görecek. İran tarafından vurulacak başka hedefler de var. Amerika’nın risk alacağını düşünmüyorum. Bence olaylar akışına bırakılarak soğutulmuş kriz alanına dönüştürülecek. Amerika, nükleer meselede küçük bir adımı kendi kamuoyuna büyük bir başarı olarak satmak isteyebilir. Amerikan silahlı kuvvetleri çok iyi durumda değil. Kısa sürede sonuç alacak şekilde bir yapıya sahip oldukları için askerlik sistemleri uzun erimli durumlara uymuyor. Amerika’nın büyük bir lojistik sıkıntısı da var. 2 bin 200 milden lojistik getirerek gemileri muhafaza etmeye çalışıyorlar. Bir yandan İran da blokajdan şikayetçi. Amerikan tarafının Pakistan karasularında hareketleri olduğuna dair duyumlar da var. Buradan bir sızma harekatı yapılarak zafer gibi sunulabilir. Amerika bir kara harekatı yapamaz. Yapsa da başarılı olamaz. Hava harekatı yaptı ve sonuç alamadı. Denizde zaten faaliyetleri yok. O yüzden ortada sadece nükleer seçenek kalır. Bunu yapmak mümkün. Ancak bu İsrail’in yok edilmesi gibi bir sonuç verebilir. Sınırları belli olmayan bir nükleer tırmanmaya yol açılabilir. Çok kutuplu dünyanın liderleri yani Çin ve Rusya da buna hoş bakmayacaktır”

“Mekke Anlaşması komisyonda ciddi eleştiriler aldı. İktidar kanadı da bunların düzeltileceği yönünde mesajlar verdi. Anlaşma politik ve askeri bir yönetim yapısı öngörüyor. Bu yapı anlaşmanın bazı maddelerini gözden geçirme hakkına sahip. Dolayısıyla Türkiye’nin endişe ettiği konuların burada görüşülebilecek gibi görünüyor. Bu anlaşmaya birkaç şekilde bakma imkanımız var. Risk alanı, Türkiye’nin başkalarının savaşına sürüklenme riski. Avantaj tarafına ise Türkiye’nin riskli alanlarda yapacağı politikanın silahlı güç kullanma noktasına sürüklenmesi halinde caydırıcılık sağlayabileceğini koyabiliriz. Bölge için de anlaşmanın kullanılırsa ‘fırsat’ sağladığına bakmak gerek. Anlaşma tarafları İran’a gitti ve İran da yeşil ışık yaktı. Bölge güvenliği, başka devletlere emanet edilen yapı değişecek gibi gözüküyor. Amerika bölgedeki 17 üssünü kaybetti. Amerika içeri giremiyor. Bu üsleri ayağa kaldırma şansları yok. Amerika bu üsleri telafi etse bile bunlar İran’ın vuruş menzili içinde olmaya devam edecek. 30-40 yıldır Amerikan piyasasına kapital yağdıran bölge ülkeleri, Amerika’nın korumasının karşılığı olarak bu üslerin varlığının kendilerini tehlikeye attığını fark etti. Üslerin İsrail’i korumak için yapıldığını anladılar. Böyle bir ilişkiyi sürdüremezler. O yüzden İran ile bölgede bir uzlaşı aramak zorundalar. Bu noktada da Mekke Anlaşması’nın köprü görevi görmesi mümkün. Bölgede sadece Mekke Anlaşması yok. Umman’ın ‘6+2’ önerisi de var örneğin. Mekke Anlaşması boşluk doldurabilir. Anlaşma, bundan önceki çatışma alanlarını içermiyor. Bundan sonrasına bakan bir anlaşma Mekke Anlaşması. Öncesine bakınca işin içinden çıkılmıyor. Pakistan’ın da bir sürü derdi var. Yemen ve Birleşik Arap Emirlikleri ile Türkiye’nin de dertleri var. Bunları Mekke Anlaşması’nın çözmesini beklemek mümkün değil. Ancak gelecek için büyük bir ihtiyaç var. Bu ihtiyacı Mekke Anlaşması yoluyla doldurabiliriz. Bu fırsat kullanılırsa bölgedeki silahları birbirine karşı kullanma israfı bitecek. Bölgedeki iş birliği artacak. Mekke Anlaşması’na bu açıdan güven duyuyorum. Anlaşmaya bütün Körfez ülkeleri katılırsa amaç sağlanmış olacak. Bu yapı; bölgeyi güvenli, yabancıların müdahalesine kapalı ve güvenliğe ayrılmış büyük fonların kademe kademe ekonomiye kaydırma fırsatı verebilir. Amerika’nın Mekke Anlaşması’nın arkasındaki fikir dünyasında yer aldığına dair ipuçları var. Ancak bu ipuçları hayata geçerken olabilecek askeri mağlubiyeti dikkate almamış gibi görünüyor. Bu düşünce sürükleniyor. Amerika’nın kendisi bile tek kutuplu dünya liderliğinden vazgeçtiğine göre dünyada çok kutupluluğun oluştuğunu görecek. Amerika’yı yeni sürprizler bekliyor. Amerika, finansal liderliğini kaybediyor ve büyük darbe alacak. Bu darbeden sonra Amerika, herhangi bir Avrupa devleti standartlarına dönecektir. Serveti uçup gidecek. Bu servet gidince de harcamalar azalacak. Bu harcamaların en büyük kısmı savunma harcamaları.”

“Mekke Anlaşması ile Husiler ve Suudi Arabistan arasında süren çatışmayla ilgili bir ilişki kurmak yanlış olur. Mekke Anlaşması’nın ruhunda oluşturulacak üçlü güç birliğiyle caydırıcılık yaratılarak çatışmaların ülke sınırlarına girmesini engellemek var. Suudiler ile Yemen arasındaki çatışma, Mekke Anlaşması’nın parafe edilmesinden üç hafta önce başladı. Amerika’nın Suudi Arabistan’ı zorladığını öğrendik. Yemen ile Suudi Arabistan uzlaşacakmış. Bu çatışmanın Mekke Anlaşması’nın yapılış ruhuna uygun bir yönü yok. Caydırıcılıkla ilgisi yok ve saldırıyı yapan Suudi Arabistan. Suudi Arabistan yaptığı hatayı telafi etmek için Yemen’e maddi önerilerde bulundu. 1 milyar doları Tahran’a götürdüler ancak Yemen’in 51 milyar dolarlık bir talebi var. Yemen, 2022-2026 arasındaki ambargonun yarattığı zararı karşılamak için bunu talep etti. Ancak Yemen o kadar isabetli saldırı yapıyor ki Suudi Arabistan parasız kaldı. Pakistan’ın paralı askerlerini besleyecek parası da yok. Bu kadar parasız kaldığı için kendi öz rejimini sürdürebilecek mi? Riyad’ın kendi içinde bile istikrarsızlık var. Suudi Arabistan’dan para bekleyen Pakistan bu işin arkasında durmaya devam edecek mi? Türkiye’nin Yemen savaşının parçasının olmaması yönündeki düşünce Pakistan’da da yerleşik bir düşünce. Pakistan kamuoyu da buna karşı. Yemen’de askeri çözümü deneyen herkes 1915’ten bu yana başarısızlığa uğramış durumda. Husilerin gücü İran’a denk. Suudi Arabistan da diplomatik araçların parçası olan tazminat ödemeyi kabul etmiş gibi görünüyor”