“Halk gelişmelere tepki gösteriyor, Trump atanmış imparator gibi davrandı”

© Sputnik
Abone ol
Hasan Köni’ye göre Amerikan vatandaşları dış politika başta olmak üzere yaşanan gelişmelerden etkilenmesine dönük tepkiyi seçimlerde gösterdi. Trump’ın seçilmiş değil atanmış bir ‘imparator’ gibi davrandığını ifade eden Köni, uluslararası alanda Türkiye’nin öneminin artacağı görüşünde.
Küresel dengelerde Amerika Birleşik Devletleri ve Çin merkezli yeni bir çift kutuplu hegemonya yapısı öne çıkarken Joe Biden yönetiminin izlediği politikaların ve Ukrayna krizinin etkisiyle Avrupa Birliği ciddi bir ekonomik, sosyal ve teknolojik gerileme sürecine sürükleniyor. Batı dünyasında askeri harcamalar ile yapay zeka odaklı veri merkezlerinin aşırı elektrik ve su tüketiminin yarattığı çevresel yükler toplumsal huzursuzlukları tırmandırırken Rusya'dan sağlanan ucuz enerjinin kaybı ve yükselen gümrük vergileri Avrupa'nın sosyoekonomik yapısını zayıflatıyor.
Orta Doğu'daki çatışma dinamiklerinde İran'ın arkasındaki Rusya ve Çin desteği askeri güç dengelerini değiştirirken Doğu Akdeniz ve Avrasya coğrafyasında kilit konumda bulunan Türkiye, bölgesel güvenliğin ana aktörü haline geliyor.
ABD seçimleri çerçevesinde yaşanan küresel gelişmeleri Prof. Dr. Hasan Köni ile konuştuk.
“Ukrayna ile savaş Avrupa’yı çökertti”
Gelişmelerden etkilenen Amerikanların bunu seçimlerde gösterdiğini belirten Köni, Avrupa ve ABD’de yaşanan ekonomik krize vurgu yaptı. Trump’ın göçmen ve gümrük vergileri gibi politikalarını eleştiren Köni, halkın tepkisinin çok yönlü olduğunu söyledi:
“Halk dış politikaya kendisine yansıyınca ilgi duyuyor. Gelişmeler fiyatlara yansıyınca dış politikayla da ilgilenmeye başlıyorlar. Michigan’da okuyanlar sadece orayı biliyor. Gereksiz buldukları şeyleri okumazlar. Ancak artık kendilerini ilgilendiriyor. Savaşın yanı sıra bir savaş daha var. Yapay zeka nedeniyle yapılan veri merkezleri, elektrik ve su tüketimini de etkiledi. Bunlar yüksek gelir kazandırdı. Yukardaki üreticilerin elinde para toplandı. Aşağı kesimler ise iş bulamadı. Peşinden de savaş geldi. Ukrayna ile yapılan savaş Avrupa’yı çökertti. Rusya’dan alınan ucuz enerjiyi kaybettiler. Teknolojik açıdan da gerilediler. Lise öğrencilerinin ardından üniversite öğrencileri de ayaklandı. Avrupa’da ‘okuyup adam olma’ sistematiği ortadan kalktı. Askeri üretim batık giderdir ve sosyal yapı geriler. Sağlık ve eğitim de geriledi. Göçmenleri almayacaklarını söylemek başka ancak içerde yeni bir yapı oluşturmak ve insanları zorla dışarı atmak başka. Peşinden gümrük vergileri de geldi. Dışardan alınan mallarla çalışan insanlar zor durumda kaldı. Halk gümrük vergilerinden bıktı. Trump, seçilmiş cumhurbaşkanı değil de atanmış imparator gibi tavırlar takındı. Halk bir reaksiyon göstermeye başladı nihayet. Michigan’daki adayla ilgili ‘Muhammed’ ismine taktı. Bir siyah kadın da seçildi. Ancak artık Amerikan olmuş isimler. Tahmin etmedikleri bir şey oldu. Bunlar da eskisi gibi olmayacak. Biden zamanında çıkarttıkları Avrupa savaşının, Avrupa’yı aşağı çektiğini gördüler. İngiltere’den herkes ayrılmak istiyor artık. Ukrayna’yı Avrupa’yı alma konusunda Rusya karşı değildi. Rusya, NATO’nun genişlemesine karşıydı. Müslümanlığa düşmanlarsa Rusya Hristiyan, zencilere düşmanlarsa Rusya beyaz. Biden’ın ‘Demokrasiyi yaydım’ propagandası Avrupa’yı çökertti. İki yeni hegemonun kim olacağına bakılıyor. Çin ile ABD yükseliyor. Avrupa’nın yükselmesi mümkün değil. Avrupa’nın yükselmesi Avrasya ile mümkün. Rusya’daki kıymetli toprak madenleri, Alman zekası ile birleşip Avrasya üçüncü bir güç olarak ortaya çıkabilirdi. Bundan ziyade Çin-ABD ortaya çıktı. Avrupa, bir veri merkezi için iki milyon litre su kullanıyor. Amerika’da bunlardan 5 bin 200 tane var. Teksas veri merkezi istemediğini söylüyor örneğin. Yapay zeka şirketleri serbest piyasa şirketleri olduğu için para yine yukarda toplanıyor. Halk buna da tepki gösteriyor. Kamuoyu çevre, paranın yukarda toplanması, göç ve otoriter davranışlara tepki gösteriyor.”
“Sağ solun, sol da sağın dediklerini yapıyor”
İran savaşının devam etmesi halinde Avrupa ülkeleri dahil her ülkenin bundan daha fazla etkileneceğini ifade eden Köni, AB’deki propagandanın boyutuna vurgu yaparak sol ve sağ siyasetleri eleştirdi. Köni’ye göre Avrupa’da solcuların savunması gereken şeyleri sağ, sağın savunması gereken şeyleri ise sol savunur durumda:
“İran savaşı devam ederse Avrupa’daki merkezler de vurulmaya başlar. İran bu saldırıları tek başına yapmıyor. Rusya ve Çin’in desteği var. Husilere İran’dan çok Çin destek veriyor örneğin. Husiler, füze ve diğer sistemleri geliştirecek kadar gelişmiş değil aslında. İranlı mühendis ve askerler sistemin içinde. Vietnam zamanında 300 bin Çinli asker Vietnamlılara yardım ettiğinde Amerika perişan olmuştu. 20 bin dolarlık dronea karşı bir milyon dolarlık füze gönderdiler. Sistemleri yeniden yapmak kolay değil. ‘2030’da Avrupa Birliği ordusunu kuracak’ diyorlar. Avrupa altı sene boyunca daha savaşabilecek mi? Bu pek mümkün değil. Ukrayna, Avrupa Birliği’ne girebilir. Girememe sebebi Ukrayna’nın borcuydu. Amerika’nın ‘Ben demokrasiyi dünyaya yayıyorum’ demesi bambaşka boyutlar ortaya çıkardı. Avrupa ülkelerinde konuşmak yasak. Devamlı yalan propaganda yapıyorlar. Avrupa sağı savaşın bitmesini ve demokrasinin gelmesini istiyor. Öğrenci haklarını, yeni teknolojilerin gelişmesini ve iş birliği istiyor. Biz sağ ve solu yanlış öğrendik diye düşünüyorum. Sol, öğrendiğimiz sağın dediklerini, sağ ise solun dediklerini yapmaya çalışıyor.”
“Türkiye’ye verilen sözler tutulmadı”
ABD’nin seçim öncesi süreçte Türkiye’ye verdiği sözleri tutmadığını vurgulayan Köni, Ankara yönetiminin uluslararası alanda öneminin artacağı görüşünde:
“Türkiye-ABD telefonla bazı konuları görüştü. Ancak F-35 olayı çözülmedi. F-16 alınacaktı o da çözülemedi. CAATSA yaptırımlarını da Trump koymuştu ve bu kalkmadı. Dostluk ilişkisi de al-ver. ‘Rus petrolünü almayın’ dediler. Türkiye, Rusya’ya 9 milyar dolar, Amerika’dan aldığı petrol ve gaza 19 milyar dolar ödedi. Türkiye’ye karşı verdikleri hiçbir sözü tutmadılar. Al-ver ilişkisinde telefonla görüşmenin yanında Türkiye bir şeyler verdi sadece. Türkiye’nin önemi artacak. Rusya, Afganistan, Pakistan ve Çin içinde Türkler var. Asya gelişirken Türkleri bir kenara bırakmak mümkün değil. Putin, Türk Devletleri Teşkilatı’na katılmayı onayladı örneğin. Bu durumda hala Avrupa’nın peşine takılıyorlar. 1580 kilometrelik Doğu Akdeniz sınırı olan Türkiye, Doğu Akdeniz güvenliği için 700 kilometre ilerdeki Yunanistan ve İsrail ile Doğu Akdeniz’i korumaya çalışıyorlar. Türkiye de NATO üyesi. NATO’daki ikinci büyük askeri orduya sahip ülkeye güvenmiyorsunuz da 11 milyon nüfuslu Yunanistan’a mı güveniyorsunuz? Dostluk bu değil. Türk kamuoyuna birtakım dostluk numarası yutturdular. Doğu Akdeniz’i koruyacak ülke Türkiye. Fransa’yı da yanlarına çektiler üstelik. Eski dönemde olduğu gibi Yunanistan’ın parlatılacağını düşünüyorlar. Ancak Yunanistan’ın nüfusu Türkiye’deki bir şehir kadar. Çok büyük yanlışlıklar var. Türkiye, kendi başına silah üretmeye başladı. Türk Devletleri Teşkilatı da bir savunma sistematiğine dönüşüyor. Mekke Anlaşması ise Mekke Anlaşması olarak kalacak ve İran ile çatışma boyutu bitecek. Pakistan ile de ilişki içindeydik. Avrupalılar, Biden dönemindeki gibi davranamayacaklar.”

