https://anlatilaninotesi.com.tr/20261028/cumhuriyet-turkiyede-sadece-yonetim-bicimi-degil-yeniden-insa-surecinin-harci-oldu-1109937741.html
Cumhuriyet, Türkiye’de sadece yönetim biçimi değil yeniden inşa sürecinin harcı oldu
Cumhuriyet, Türkiye’de sadece yönetim biçimi değil yeniden inşa sürecinin harcı oldu
Sputnik Türkiye
Cumhuriyet’in ilanının 103’üncü yıl dönümü kutlanıyor. Kelime anlamıyla bir yönetim biçimini tarif eden Cumhuriyet kavramı, Türkiye için yeni kurulan bir... 28.10.2026, Sputnik Türkiye
2026-10-28T16:25+0300
2026-10-28T16:25+0300
2026-10-28T16:49+0300
türkiye
haberler
mustafa kemal atatürk
i̇smet i̇nönü
türkiye cumhuriyeti
cumhuriyet
tbmm
meclis
anayasa
neler oluyor?
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07ea/0a/1c/1109940425_0:0:1920:1080_1920x0_80_0_0_9e4c25f556ba633f4f752ff33cee2728.jpg
Bundan tam 103. yıl önce TBMM’de ülkenin yönetimi şeklinin Cumhuriyet olduğu Anayasa’ya eklendi. Cumhuriyetin ilanı ile birlikte ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk oldu. Kelime anlamı ile bir yönetim biçimi olarak değerlendirilen cumhuriyet kavramı Türkiye’de bir ülkenin kuruluş felsefesi haline dönüştü.29 Ekim 1923 Pazartesi günü TBMM, Türk milletinin geleceğinde yeni bir sayfa açacak tarihi görüşmelere sahne oldu. Meclis saat 18.00'de toplandı. İsmet İnönü’nün yönettiği mecliste, 1921 Anayasası'nın birinci maddesinin sonuna "Türkiye Devleti'nin hükûmet şekli cumhuriyettir." İfadesinin eklenmesi önerildi. Anayasa Komisyonunca hazırlanan ve Cumhuriyet'in ilanını öngören teklif, görüşülmek üzere Meclis gündemine alındı.Görüşmeler sırasında söz alan Yunus Nadi , Cumhuriyet'in ilanının gerekliliğine ilişkin değerlendirmelerde bulunurken, diğer milletvekilleri de yeni yönetim biçimine ilişkin görüşlerini dile getirdi. Yapılan görüşmelerin ardından 1921 Anayasası'nda değişikliğe gidilerek "Türkiye Devleti'nin şekli hükümeti Cumhuriyet'tir." hükmü kabul edildi. Oturuma katılan 158 milletvekilinin tamamının oyuyla Cumhuriyet ilan edildi. Mecliste alınan tarihi karar, "Yaşasın Cumhuriyet" sesleri ve alkışlarla karşılandı.Böylece 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla temelleri atılan milli egemenlik anlayışı, devletin yönetim biçiminde de açıkça karşılık buldu. 29 Ekim 1923’te ilan edilen Cumhuriyet’in ardından, Mustafa Kemal Atatürk önderliğindeki Türkiye Cumhuriyeti; siyasette, hukukta, eğitimde ve sosyal yaşamda gerçekleştirdiği devrim niteliğindeki adımlarla çağdaş medeniyet yolunda tarihi bir dönüşüm yaşadı.Devlet ve Eğitim Sisteminde Yeniden Yapılanma Cumhuriyet'in ilanını takip eden süreçte devlet mekanizması ve eğitim sistemi hızla laikleştirildi:Hukuk Reformu ve Toplumsal Düzen Eski hukuk kurallarının yerini modern kamu ve özel hukuk mevzuatları aldı:Harf ve Kültür Devrimi Eğitimde okuma-yazma oranını artırmak ve milli kültürü inşa etmek amacıyla adımlar atıldı:Kadın Siyasi Hakları ve Toplumsal Eşitlik Türk kadını, birçok Avrupa ülkesinden daha önce seçme ve seçilme haklarına kavuştu:Laiklik Anayasa Güvencesinde Cumhuriyet'in temel ilkelerinden biri olan laiklik, yapılan tüm reformların ardından anayasal güvenceye kavuşturuldu:
türkiye cumhuriyeti
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Osman Nuri Cerit
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07e5/07/01/1044866010_225:-1:1749:1524_100x100_80_0_0_6276e290a03a778c7a06f528f5e43d09.jpg
Osman Nuri Cerit
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07e5/07/01/1044866010_225:-1:1749:1524_100x100_80_0_0_6276e290a03a778c7a06f528f5e43d09.jpg
SON HABERLER
tr_TR
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Cumhuriyet'in ilanı / Neler oluyor?
Sputnik Türkiye
Cumhuriyet'in ilanı / Neler oluyor?
2026-10-28T16:25+0300
true
PT13M46S
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Osman Nuri Cerit
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07e5/07/01/1044866010_225:-1:1749:1524_100x100_80_0_0_6276e290a03a778c7a06f528f5e43d09.jpg
türkiye, haberler, mustafa kemal atatürk, i̇smet i̇nönü, türkiye cumhuriyeti, cumhuriyet, tbmm, meclis, anayasa, видео
türkiye, haberler, mustafa kemal atatürk, i̇smet i̇nönü, türkiye cumhuriyeti, cumhuriyet, tbmm, meclis, anayasa, видео
Cumhuriyet, Türkiye’de sadece yönetim biçimi değil yeniden inşa sürecinin harcı oldu
16:25 28.10.2026 (güncellendi: 16:49 28.10.2026) Özel
Cumhuriyet’in ilanının 103’üncü yıl dönümü kutlanıyor. Kelime anlamıyla bir yönetim biçimini tarif eden Cumhuriyet kavramı, Türkiye için yeni kurulan bir ülkenin temel harcı oldu. Cumhuriyet ile birlikte ülkede pek çok yenilik de hayata geçirildi.
Bundan tam 103. yıl önce TBMM’de ülkenin yönetimi şeklinin Cumhuriyet olduğu Anayasa’ya eklendi. Cumhuriyetin ilanı ile birlikte ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk oldu. Kelime anlamı ile bir yönetim biçimi olarak değerlendirilen cumhuriyet kavramı Türkiye’de bir ülkenin kuruluş felsefesi haline dönüştü.
29 Ekim 1923 Pazartesi günü TBMM, Türk milletinin geleceğinde yeni bir sayfa açacak tarihi görüşmelere sahne oldu. Meclis saat 18.00'de toplandı. İsmet İnönü’nün yönettiği mecliste, 1921 Anayasası'nın birinci maddesinin sonuna "Türkiye Devleti'nin hükûmet şekli cumhuriyettir." İfadesinin eklenmesi önerildi. Anayasa Komisyonunca hazırlanan ve Cumhuriyet'in ilanını öngören teklif, görüşülmek üzere Meclis gündemine alındı.
Görüşmeler sırasında söz alan Yunus Nadi , Cumhuriyet'in ilanının gerekliliğine ilişkin değerlendirmelerde bulunurken, diğer milletvekilleri de yeni yönetim biçimine ilişkin görüşlerini dile getirdi. Yapılan görüşmelerin ardından 1921 Anayasası'nda değişikliğe gidilerek "Türkiye Devleti'nin şekli hükümeti Cumhuriyet'tir." hükmü kabul edildi. Oturuma katılan 158 milletvekilinin tamamının oyuyla Cumhuriyet ilan edildi. Mecliste alınan tarihi karar, "Yaşasın Cumhuriyet" sesleri ve alkışlarla karşılandı.
Böylece 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla temelleri atılan milli egemenlik anlayışı, devletin yönetim biçiminde de açıkça karşılık buldu. 29 Ekim 1923’te ilan edilen Cumhuriyet’in ardından, Mustafa Kemal Atatürk önderliğindeki Türkiye Cumhuriyeti; siyasette, hukukta, eğitimde ve sosyal yaşamda gerçekleştirdiği devrim niteliğindeki adımlarla çağdaş medeniyet yolunda tarihi bir dönüşüm yaşadı.
Devlet ve Eğitim Sisteminde Yeniden Yapılanma Cumhuriyet'in ilanını takip eden süreçte devlet mekanizması ve eğitim sistemi hızla laikleştirildi:
3 Mart 1924: Hilafet kaldırıldı; Osmanlı hanedanı yurt dışına çıkarıldı.
3 Mart 1924: Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğretimin Birleştirilmesi) kabul edilerek tüm eğitim kurumları tek bir çatı altında toplandı.
8 Nisan 1924: Şeriye Mahkemeleri kapatılarak yerine Laik Mahkemeler (Mehakimi Adliyye) kuruldu.
20 Nisan 1924: Yeni devletin kurucu metni olan 1924 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye) kabul edilip yürürlüğe girdi.
Hukuk Reformu ve Toplumsal Düzen Eski hukuk kurallarının yerini modern kamu ve özel hukuk mevzuatları aldı:
25 Kasım 1925: Şapka ve Kıyafet Kanunu kabul edildi.
30 Kasım 1925: Tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı.
26 Aralık 1925: Uluslararası takvim ve saat (miladi takvim ve uluslararası saat sistemi) kabul edildi.
17 Şubat 1926: Türk Medeni Kanunu kabul edildi.
1 Mart 1926: Türk Ceza Kanunu kabul edildi.
4 Ekim 1927: Mecelle yürürlükten kalktı, yeni hukuk sistemi tamamen yerleşti.
Harf ve Kültür Devrimi Eğitimde okuma-yazma oranını artırmak ve milli kültürü inşa etmek amacıyla adımlar atıldı:
1 Kasım 1928: Yeni Türk Alfabesi (Latin harfleri) kabul edildi.
15 Nisan 1931: Türk Tarih Kurumu kuruldu.
12 Temmuz 1932: Türk Dil Kurumu kuruldu.
Kadın Siyasi Hakları ve Toplumsal Eşitlik Türk kadını, birçok Avrupa ülkesinden daha önce seçme ve seçilme haklarına kavuştu:
3 Nisan 1930: Kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanındı.
26 Ekim 1933: Kadınlara muhtarlık ve ihtiyar heyetine seçme ve seçilme hakkı verildi.
21 Haziran 1934: Soyadı Kanunu kabul edildi.
24 Kasım 1934: Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadı verildi.
26 Kasım 1934: Efendi, bey, paşa gibi lakap ve unvanlar kaldırıldı.
5 Aralık 1934: Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı.
Laiklik Anayasa Güvencesinde Cumhuriyet'in temel ilkelerinden biri olan laiklik, yapılan tüm reformların ardından anayasal güvenceye kavuşturuldu:
5 Şubat 1937: Laiklik ilkesi Anayasa'ya eklenerek Cumhuriyet'in nitelikleri arasına girdi.
