Dünya'ya doğru yönelen radyoaktif plazma jet keşfedildi: Endişelenmeli miyiz?
12:09 18.10.2026 (güncellendi: 12:28 18.10.2026)
© Bu fotoğraf yapay zeka ile oluşturulmuştur
Abone ol
Bilim insanları, Dünya yönünde ışık hızının yaklaşık yüzde 75'iyle ilerleyen yüksek enerjili bir plazma jeti keşfetti. Araştırmacılar, bunun daha önce yalnızca teorik olarak ele alınan 'mikroblazar' adı verilen gök cisimlerinin ilk gözlemlenen örneği olabileceğini düşünüyor.
İspanya'daki Jaen Üniversitesi'nden astronom Josep Martí ve ekibi, IRAS 18293−0941 adı verilen sistemi inceleyerek mikroblazar olabileceğine ilişkin bulgular elde etti. Araştırma, Astronomy and Astrophysics dergisinde yayımlanmak üzere kabul edildi.
Kara delik yıldızdan madde çekiyor
IRAS 18293−0941, bir yıldızın çökmesiyle oluşan yıldızsal bir kara delik ile sıcak ve dev bir yıldızdan oluşan ikili sistem. Kara delik, yörüngesindeki yıldızdan sürekli madde çekiyor ve bu maddeyi iki güçlü enerji jeti halinde uzaya fırlatıyor.
Araştırmacılar, gizli gök cismini görebilmek için bir dizi güçlü teleskop kullandılar (Görsel: B. Marcote/Jive/Astron)
© Araştırmacılar, gizli gök cismini görebilmek için bir dizi güçlü teleskop kullandılar (Görsel: B. Marcote/Jive/Astron)
Araştırmacılara göre bu yapı, mikroblazar olarak tanımlanan sistemlerin özellikleriyle örtüşüyor. Büyük kara deliklerin galaksi merkezlerinde maddeyi güçlü jetler halinde dışarı püskürttüğü blazarların daha küçük ölçekli benzerleri olan mikroblazarlarda, kara deliğin kütlesi Güneş'in yaklaşık 10 katı düzeyinde olabiliyor.
Jetlerin Dünya'ya doğru yönelmesi, bu tür sistemleri gözlemlemeyi mümkün kılan özelliklerden biri. Araştırmacılar, söz konusu sistemden çıkan jetlerden birinin görüş doğrultumuza yakın bir yönde ilerlediğini belirledi.
Dünya için tehlike var mı?
Marti cismin uzaklığı nedeniyle endişelenmeye gerek olmadığını söyledi. Dünya'nın böyle bir jetin doğrudan etkisine maruz kalması halinde radyasyon seviyelerinin ciddi biçimde artabileceğini belirten araştırmacı, bu senaryonun mevcut durumda gerçekçi olmadığını söyledi.
Marti'ye göre böyle bir durumda uzaklığa ve maruz kalma süresine bağlı olarak elektronik cihazlar ve canlılar zarar görebilirdi. Ancak araştırmacı, insanlığın bu sistemden kaynaklanan bir riskle karşı karşıya olmadığını kaydetti.
Nadir bir kozmik keşif
1983'te keşfedilen IRAS 18293−0941, çevresindeki yoğun toz tabakası nedeniyle gözlemlenmesi zor bir sistem. Araştırmacılar, cismi incelemek için İspanya'daki Calar Alto Astronomi Gözlemevi ve Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskop dizisi dahil çeşitli gözlemevlerinden elde edilen verileri kullandı.
Araştırmaya katılmayan University College London'dan teorik astrofizikçi Kinwah Wu ise mikroblazarların keşfinin astrofizik açısından önemli olduğunu belirtti. Wu'ya göre bu sistemler, parçacıkların çok yüksek hızlara nasıl ulaştığını ve Dünya'ya ulaşan yüksek enerjili kozmik ışınların kaynaklarını anlamaya yardımcı olabilir.
Martí, bu tür sistemlerin kozmik ölçekte kısa sayılabilecek yaklaşık 100 bin yıllık ömürleri nedeniyle gözlemlenmelerinin oldukça nadir olduğunu ifade etti.
