Gazeteci Taşdelen: ‘Rusya karşıtı politikalar Fransa’yı bugünkü krize sürükledi’

“Gelişmiş Fransa, Avrupa gerilerde kaldı. Bu sorunların temelinde, 40 yıldır uygulanan neoliberal ve küreselci politikalar var. Kamu hizmetlerini zayıflatan, sosyal hakları gerileten, işsizliği ve özelleştirmeleri artıran bu politikaların son temsilcisi olarak Macron’u gösterebiliriz. Fransa’nın kamu borcu, 2026’nın ikinci çeyreğinde millî gelirin yüzde 119’una, yani 3 trilyon 600 milyar euroya ulaştı. Bütçe tahminlerine göre borç faizlerinin 2026’da 79 milyar euro, 2027’de ise 91 milyar euro olması bekleniyor. Bu rakamlar birçok bakanlığın bütçesinden büyük. Diğer taraftan savunma harcamaları artırılıyor. Örneğin 2027’de savunmaya 6,4 milyar euro ek kaynak ayrılması planlanıyor.

Neoliberal politikaların bir de siyasi yönü var. Avrupa’daki küreselci liderler, özellikle Macron, ABD’nin ve bilhassa Biden yönetiminin peşine takılarak Rusya düşmanlığını temel bir politika hâline getirdi. Ukrayna’yı askerî ve mali olarak destekleyen bir konuma geçti. Fransa, son dört yılda NATO’nun genişlemesi ve Rusya’nın çevrelenmesi politikalarını izledi.

Rusya da buna karşılık verdi. 2022’de gaz musluklarının kapanmasıyla büyük bir enerji krizi ortaya çıktı. Bu kriz, Avrupa ve Fransa ekonomisini tarumar etti. Enerji meselesi yalnızca ısınma veya evlerde kullanılan cihazlarla sınırlı değil; sanayiyi ve ulaşımı da etkiliyor. Bunun sonucunda büyük bir enflasyon ve pahalılık başladı. Bu durum bütün toplumu vurduğu gibi çiftçileri de çok ağır etkiledi. Mazot ve gübre maliyetleri nedeniyle çiftçiler ciddi sıkıntılar yaşıyor. Toplumda büyük bir huzursuzluk var. Eyleme çıkan liselilerin geçinemeyen ailelerini de düşünmek gerekiyor.”

“Gençlerin tepkisinin özellikle yoksul banliyölerde daha güçlü olduğunu görüyoruz. Çünkü buralarda sorun yalnızca eğitim değil. Yoksulluk, ayrımcılık ve dışlanma da gençlerin günlük yaşamının bir parçası. Bir gencin geleceğini çoğu zaman ailesinin geliri, yaşadığı mahalle ve gittiği okul belirliyor. Bu nedenle Fransa’da büyük bir öfke birikimi var. 2005’te iki gencin ölümü büyük bir banliyö isyanına yol açmıştı. Yine 2023’te göçmen kökenli bir gencin polis tarafından öldürülmesi ülkeyi sarstı ve büyük eylemlere neden oldu.

2005’teki olaylar Sarkozy’nin İçişleri Bakanı olduğu dönemde, 2023’teki olaylar ise Macron döneminde yaşandı. Daha geriye, 1982, 1990 ve 1995’teki eylemlere de gidilebilir. O dönemlerde polis şiddeti, gençlerin tepkisini ve eylemleri büyütmüştü. Bu kez farklı ve daha ciddi bir durum var. Hareket doğrudan eğitim sisteminin içinden, okullardan başlıyor.”

“Liseli ve üniversiteli örgütler, 5 Ekim’de 10 maddelik bir talepler programı açıkladı. Öğretmen açıklarının kapatılmasını, okul binalarının yenilenmesini ve üniversitelerde yeni kontenjanlar açılmasını istiyorlar.

Fransa’da “Parcoursup” adlı seçici bir üniversiteye giriş sistemi var. Gençler, bu sistemin özellikle yoksul banliyölerden gelen öğrencileri elediğini belirterek kaldırılmasını talep ediyor. Ayrıca bursların ve barınma yardımlarının artırılmasını, bütün öğrencilere bir euroluk yemek verilmesini istiyorlar. Demokratik haklarının korunması ve polis müdahalelerine son verilmesi de talepleri arasında.

Öğrenci dernekleri, bu taleplerin toplam maliyetini 10 milyar euro olarak hesaplıyor ve devletin bu tutarda bütçe ayırmasını istiyor. Ancak hükümetin Meclise sunduğu 2027 bütçesinde okullar için önerilen ödenek yalnızca 1 milyar 200 milyon euro. Ayrıca bin 600 öğretmenin işine son verilmesi öngörülüyor. Çelişki de burada.

Gençler bu taleplerle sokağa çıktı ancak esas mesele artık bir sistem sorunu. 17 Eylül’de başlayan lise öğrencilerinin eylemleri, giderek sisteme yönelen bir harekete dönüştü. Katılımlara, sloganlara ve pankartlara baktığımızda bunu görüyoruz.”

“Sağ uçta Le Pen’in milliyetçi partisi, sol uçta da Mélenchon’un boyun eğmeyen paritisni görüyoruz. İkisi de sisteme karşı, küreselleşmeye karşı tutum alıyorlar. İkisi de NATO’ya karşılar. İkisi de Rusya ile dostluğu savunuyorlar. Yükselen iki partinin de savunduğu noktalar bunlar.

Bu Avrupa’da gelişmenin yönünü tayin ediyor. Avrupa’da küresel neoliberal sisteme karşı bir Milliyetçi dalga var. Ekonomi politikası olarak da daha halkçı daha devletçi siyasetler öne sürüyorlar. Fransa’yı felaketin eşiğine getiren Rusya-Ukrayna politikasına da karşı çıkarak Rusya ile dostluğu savunan, Ukrayna’da savaşı bitirmeye yönelik politikalar ve NATO’dan ayrılmayı savunan politikalar izliyorlar. Le Pen Ukrayna savaşı bitince NATO’nun askeri kanadından ayrılacağını açıkladı ve Ukrayna’ya desteğin bugünden kesilmesini savunuyor. Mélenchon ise NATO’dan tamamen çıkılmasını savunuyor.”