Kömür bölgeleri için alarm: “Ulusal adil geçiş stratejisi yok”
© Sputnik
Abone ol
WWF-Türkiye İklim Enerji Programı Müdürü Ayşe Mine Doğan, iklim finansmanında yalnızca miktarın değil, finansmanın niteliğinin de önemli olduğunu söyledi. Doğan, Türkiye'de adil geçiş için dış finansmanın beklenmemesi gerektiğini belirterek kömür bölgeleri için ulusal bir strateji bulunmadığına dikkat çekti.
Serhat Ayan'la Yeni Şeyler Rehberi programına konuk olan WWF-Türkiye İklim Enerji Programı Müdürü Ayşe Mine Doğan, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya EXPO Center’da gerçekleştirilecek 2026 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) ile ilgili değerlendirmelerde bulundu.
Doğan, iklim finansmanının adil geçiş açısından önemine dikkat çekerek, gelişmekte olan ülkelerin daha fazla borç altına girmeden finansmana erişebilmesi gerektiğini söyledi.
“Finans da sistemsel değişikliğe ihtiyaç duyulan sektörlerden biri”
Finans sektörünün iklim değişikliğiyle mücadelede sistemsel dönüşüme ihtiyaç duyduğunu belirten Doğan, bu dönüşüm tamamlanmadan iklim politikalarında tam anlamıyla sonuç alınamayacağını söyledi:
"Finans da aslında sistemsel değişikliğe ihtiyaç duyulan sektörlerden biri ve bu, az önce bahsettiğim olumlu eşik noktası dediğimiz şeyin daha ilk adımları atılıyor finansta. Finanstaki sistemsel dönüşüm tamamlanmadan aslında hiçbir konuda tam randıman elde etmek mümkün olmayacaktır zaten."
“Sorun sadece finansmanın miktarı değil, niteliği de önemli”
İklim finansmanında ülkeler arasındaki adaletin önemine dikkat çeken Doğan, tarihsel sorumluluğu bulunan ülkelerin bu konuda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirtti.
Doğan şunları söyledi:
"Adil geçiş dediğimizde de aslında burada iki katmanlı bir adaletten bahsediyoruz. Bunlardan bir tanesi ülkeler arası adalet, sizin bahsettiğiniz. Yani tarihsel sorumluluğu olanların bu bedeli üstlenmesi. Burada sorun sadece miktar değil, transfer edilecek olan finansmanın miktarı değil, niteliği de çok önemli. İşte bunun borç yerine hibe olması, proje bazlı kredi yerine doğrudan erişim olması ya da yüksek borç yükü olan ülkelere mali alan açılması gibi şeyler söz konusu."
Doğan, özellikle gelişmekte olan ve iklim değişikliğinden etkilenen ülkelerin finansmana erişirken daha fazla borç yükü altına girebildiğini söyledi.
“Adil geçişi ertelemenin gerekçesi olamaz”
Adil geçişin yalnızca ülkeler arası finansmanla sınırlı olmadığını belirten Doğan, ülkelerin kendi içlerinde de adil bir dönüşüm politikası uygulaması gerektiğini ifade etti.
Doğan şöyle konuştu:
"Finansmanı beklemek de ülkelerin kendi içindeki adil geçişi ertelemelerinin bir gerekçesi olamaz. Kömür işçisinin, madenci kasabasının, çiftçinin bu geçişin bedelini tek başına ödememesi gerekiyor. Bu da dış finansman olsa da olmasa da bir hükümetin kendi sorumluluğu."
“Türkiye'de ulusal bir adil geçiş stratejisi henüz yok”
Türkiye'nin COP'ta önerdiği İklim Uygulama Köprüsü'nün ulusal hedefleri yatırıma hazır proje portföylerine dönüştürmeyi amaçladığını belirten Doğan, bunun tek başına finansmanın niteliğine ilişkin sorunu çözmediğini söyledi.
Doğan şöyle konuştu:
"Ya elbette bu yararlı olabilir ama aslında proje hazırlamak, finansmanın borç mu hibe mi olacağı sorusunu çözmüyor bizde. Yani hele içeri baktığımızda, yine Türkiye'ye baktığımızda tablo daha net. Sonuçta kömürden çıkış planı ya da kömür bölgelerini kapsayan ulusal bir adil geçiş stratejisi henüz yok."
Doğan, Zonguldak, Soma ve Muğla'daki kömür bölgelerinde çalışanlar için planlama yapılmasının dış finansmanın gelişini beklememesi gerektiğini ifade etti.
“İhtiyaç olanın altıda biri, onda biri gibi rakamlardan bahsediyoruz”
İklim değişikliğiyle mücadele ve uyum için hâlihazırda sağlanan finansmanın ihtiyaç duyulan seviyenin oldukça altında kaldığını belirten Doğan, finans sektörünün de bu nedenle dönüşmesi gerektiğini söyledi:
"Rakamlara baktığınızda da şu an hâlihazırda sıcaklık artışını engellemeye yönelik ve uyuma, iklim değişikliğine uyuma yönelik hâlihazırda akan finansmana baktığınızda aslında ihtiyaç olanın altıda biri, onda biri gibi rakamlardan bahsediyoruz. Çok az. O yüzden dediğiniz gibi finans da gerçekten dönüşmesi gereken sektörlerden biri bu alanda."
