Emekli Tümamiral Kutluk: ‘Suudi Arabistan için ‘kendim ettim, kendim buldum’ durumu var’

“Ortada bir anlaşma taslağı, imzası var. Herhalde 3 devletin; Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye’nin imzası var. Bunun anlaşma olması için üç ülkenin de bu taslağı onay sürecinden geçirmesi lazım. Üçünün de geçirmediği gözlemleniyor. Dolaysıyla ortada bir anlaşmanın var olduğunu söylemek zor. Ama bir anlaşma siyasi iradesi olduğu anlaşılıyor ve buna da bir sürü doğru-yanlış gönderme yapılıyor. Öte yandan bir anlaşmanın olmazsa olmazları var. Mesela yürürlüğe giriş şekli, zamanı, yürürlükte kalacağı süre, ortadan kalkacağı zaman periyodu; hangi lisanın geçerli olacağı, ortada bir taahhütlerin varsa anlamının nasıl hayata geçeceği… Buna ‘Mekke Savunma Anlaşması’ deniyor; ‘ittifak’ deniyor; ‘NATO Anlaşmasının 5. Maddesi gibi çalışacak’ deniyor. Ama bunlar tartışmalı. Çünkü hiçbir devlet henüz bunu onaylamadı, içeriği kimse tarafından bilinmiyor.

Böyle bir anlaşmanın hayata geçmesi için çok büyük hazırlığa da ihtiyacı var. Bir askeri yapıdan, bir siyasi yapıdan bahsedilecek; çeşitli karar süreçleri olacak. Ayrıca bu üç ülkenin coğrafyası birbirine uyumlu değil. Bu coğrafya dolayısıyla çıkacak sıkıntıların nasıl karşılanacağı ortaya çıkacak.”

“Husiler Filistin politikaları bakımından Türkiye ile aynı tarafta ve Gazze’ye yapılan İsrail soykırımına silahla karşı koyan ikinci devlet. Dolayısıyla Türkiye’nin Husileri karşısına alması için politik bir neden yok. Bir zemin sürüklenmesi, politik hedefle açıklamalar arasında bocalanması ve çelişkili bir karar verilmesi halinde Türkiye Husilere karşı pozisyona gelebilir. Türkiye’nin yetişmiş devlet aklı buna izin vermemelidir. Bu yönde açıklamalar oldu ama düzeltildi. En son Riyad’daki toplantı bu kaygıların sürdüğünü gösteriyor. Ama bu bir Riyad gazetesi olduğu ve Suudi Arabistan’ın duymak istediği şeyler olduğu için etki altında yazılmış bir haber veya makale olduğunu düşünmemiz için sebepler de var.”

“Suudi Arabistan ve Husiler arasındaki hasmane duruma bakarsak Husilerin Yemen hükümeti denen hükümetle anlaşmazlığı var, Kuzey’deki topraklar ve nüfusun yüzde 75’i Husilerin olduğu yerde bulunuyor. Liderleri Abdülmelik Husi Türkiye’ye de ‘bu işe karışmayın’ diye ikaz yolladı. Diğer yandan Husiler ile Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışmasal durum Temmuz’un ilk yarısında Suudi Arabistan’ın desteği ile Yemen sürgün hükümetinin Sana Havalimanı’nı bombalaması ile başladı. Bu da misillemelere yol açtı. Burada Suudi Arabistan tetikleyici rol oynadı. Dolayısıyla bu Suudi Arabistan ile onun arka bahçesinde Yemen’le yaptığı mücadelenin bir parçası ve kimseyi ilgilendirmez; ‘kendim ettim, kendim buldum’ durumu var.

Suudi Arabistan İran-Amerikan savaşından az etkilenmiş olmasına rağmen ve ürettiği petrolün aşağı yukarı yarısını da Doğu-Batı boru hattıyla Kızıldeniz’e çıkarıp satabilmekteyken böyle bir hata sonucunda bu imkândan mahrum kaldı ve şu an mali açıdan açmazlara düştü. Zaten Gayrisafi Milli Hasılasının dış borca oranı çok yüksek; dolayısıyla Suudi ekonomisi de sadece hidrokarbon ihracatına dayalı. Hürmüz kapalıydı, ihracat yapamıyordu. Şimdi depolama tesisleri, boru hattı vuruldu. Sonuç olarak Suudi Arabistan’ın güçlü ekonomik yapısı sarsıntı geçiriyor ve birkaç ay böyle gidecek gibi görünüyor. Bu arada Suudi Arabistan ABD, Mısır, Pakistan’dan yardım istedi; olumlu cevap alamadı. Suudi Arabistan’ın çok zor durumda olmasının sebebi Suudi Arabistan’ın kendisi. Buna kimsenin dışarıdan yardım edecek hali yok ve Suudi Arabistan’ın istediği yardımın yapılabilir durumu da yok.”

“F-35 başından beri hatalı bir proje. Bence herkesin ilgisini soğutması lazım. Yavaş yavaş soğutuyor. Ama öte yandan saldırgan bir ABD politikası var. Proje iptallerinin cezası olduğunu düşünerek endişe ediyorlar. F-35’ten Türkiye’yi çıkararak Türkiye’ye iyilik yapmış olurlar. Umarım F-35’i geri almaya çalışmayız. Hava Kuvvetleri’nde F-35’i alacak yer de yok; milli uçaklarımızla doldurulmuş vaziyette.”