“Trump kaybederse iç siyasette biter, azledilme ihtimali çok yüksek”
© Sputnik
Abone ol
Şanlı Bahadır Koç’a göre enflasyonu düşüremeyen ve borcu 40 trilyonu aşan ABD’de Devlet Başkanı Trump’ın işi zor. Koç; desteği yüzde 30’lara kadar düşen Trump’ın, kaybetmesi halinde iç siyasette biteceği ve azledileceği görüşünde.
ABD yaklaşan seçimler öncesinde dış politikada İran ve İsrail başlıklarında ciddi bir tıkanıklık yaşarken artan devlet tahvili faizleri, 40 trilyon doları aşan devasa borç stoku ve yıllık 6 trilyon dolarlık bütçe açığıyla birleşen ekonomik kırılganlıklar hem iç siyasette dengeleri sarsıyor hem de ortalama Amerikan vatandaşının yükselen ev kredisi ve enflasyon yükünü artırarak Donald Trump liderliğindeki Cumhuriyetçi yönetimi büyük bir baskı altına sokuyor. Kanada ile tırmandırılan gerilimin entegre sanayi ve gümrük maliyetlerine olumsuz yansıyacağı öngörülüyor. Öte yandan Amerikan-İsrail Halkla İlişkiler Komitesi (AIPAC) ve İsrail lobisinin finanse ettiği siyasi hamlelere rağmen ABD’de tabanda artan Filistin hassasiyeti ve Netanyahu yönetimine yönelik tepkiler dikkat çekiyor. Onay oranı yüzde 32’ye gerileyen, vaat ettiği dış politika ile gümrük yönetiminde beklentileri karşılayamadığı eleştirilerine hedef olan Trump’ın, Temsilciler Meclisi ve Senato’da kan kaybetmesi halinde iç siyasette tamamen işlevsizleşeceği ve olası bir azil süreciyle karşı karşıya kalabileceği değerlendiriliyor.
ABD-Kanada gerilimini ve Trump’ın seçim öncesi hallerini Siyasi Analist Şanlı Bahadır Koç ile konuştuk.
“Amerika’da enflasyon düşürülemiyor”
Amerika’da yaklaşan seçimler öncesi enflasyondaki yükselişe dikkat çeken Koç, Washington yönetiminin yılda 6 trilyon dolar açık verdiğini söyledi. Koç, bu durumun psikolojik bir etki yarattığını ifade etti:
“Amerika’da seçim yaklaşıyor ve ABD İran’da tıkanmış durumda. Amerikan devlet tahvillerinde fırlama oldu. Enflasyon yüzde 0,3 olsa da bu rakamlar Amerika için önemli. Amerika’nın birçok alışveriş, faiz ve yatırım kararlarını birinci dereceden etkiliyor. Amerika’daki herkes ev kredileriyle boğuşuyor bu durum onlarda sıçramaya yol açacak. Faiz yükselince şirketler daha yüksek faiz ödemek zorunda kalıyor bu da büyümeyi etkiliyor. Amerika’nın borcu 40 trilyonu aştı. Bu bir psikolojik etki yarattı. Japonya yen giderek zayıflarken parasını korumaya çalışıyor. ‘Amerikan kağıdını satıp yen alırsak yen güçlenir’ diye düşünüyorlar ancak o zaman da faiz zıplayacak. Amerikalılar ‘sıkıntıdaki müttefik Japonya’ya yardım ettiğini’ ileri sürdü. Bunun etkisi de zamanla azaldı. İngiltere’deki 1992 krizinden sonra faiz artırılmış ve sonucunda Avrupa para mekanizmasından çekilmek zorunda kalmışlardı. Scott Bessent bu operasyonun önemli isimlerinden biriydi. Şu anda da benzer bir şey yapılıyor. Amerikan faizleri korunsun diye sihirbazlıklar yapıyorlar. Enflasyon abartı olmasa da yüksek ve düşüremiyorlar. Yılda 6 trilyon dolar açık veriyorlar. Bu korkunç bir rakam. Ufukta da bu açığı azaltma yönünde hiçbir çaba yok. Faiz harcamaları savunma harcamalarını geçiyor. Yakında insanlara dağıttıkları paradan kesmek zorunda kalacaklar. Parayı kendileri basıyorlar yüzde sıfır faizle tekrar borçlanıyorlar. Birisi çıkıp ‘Bunu azaltacağım’ diyebilmeli. Teknoloji şirketleri korkunç paralar harcıyorlar. Bu piyasadaki paranın onlara aktığı anlamına geliyor. Amerikan devletine borç verecek birçok kurum ve kişi bu şirketlere gidiyor. Borsa Amerika’da sürekli rekor kırıyor bu da devletin borçlanmasını zorlaştırıp faizleri artırıyor.”
“Trump Kanada’ya baskı yaptıkça direngenlik artıyor”
Trump’ın hedefi olan ülkelerden Kanada’nın ekonomisinin ABD ile entegre olduğunu vurgulayan Koç; solun, Demokrat Parti içindeki ağırlığına vurgu yaptı. Koç’a göre ABD seçimlerinde ABD’deki İsraillilerin de etkisi olacak:
“Amerikanlar Kanada için ’51. Eyaleti alırız’ diyorlar ancak Trump’ta en temel psikoloji dahi yok. Bir ülkeyi aşağılarsan o ülkeyi kendine karşı birleştirirsin. Trump Kanada’ya baskı yaptıkça direngenlik artıyor. Kanada daha küçük bir ekonomi ve bağımlılığı daha fazla. Avrupa ile Türkiye kopsa Avrupa da zarar görür ancak biz daha fazla zarar görürüz. Burada da böyle bir durum olur. ABD seçime gidecek ve en önemli meselelerden biri enflasyon. Enflasyon rakamsal olarak henüz korkunç değil ancak bu Amerika için büyük bir rakam. ABD’nin amacı norm olarak enflasyonu yüzde 2’de tutmaktı. ABD ile Kanada ekonomileri çok entegre. Bazı ürünlerin sınırdan sürekli gidip geldiği belirtiliyor örneğin. Ford gibi markalar bu işten hiç mutlu değildir diye düşünüyorum. Maliyet artacak ve bu da üreticiye daha pahalıya satılması anlamına gelecek. Kendi sanayini korumak karşılıklı güvensizliğin arttığı dünyada önemli ve meşru. Ancak bunun planının yapılması lazım. ABD’de daha çok Demokratların olduğu eyaletlerde seçim olacak. Demokratlar daha çok savunmada olacak ve sandalyelerini korumaları gerekecek. Sol, Demokrat Parti içindeki ağırlığını ve rolünü artırıyor. New York Belediye Başkanı’nın yarattığı emsal var. Demokratlara oy vermiş orta sınıf ‘Sosyalistler gelirse bunlar benim gelirimi alıp dağıtır’ diye düşünüp Cumhuriyetçileri destekleyebilir. İsrail faktörü de var. Yahudiler Amerikan seçmenlerinin içinde çok kalabalık değil ancak ne tepki verecekleri önemli. Oyları önemli olmasa da politikacılara verdikleri para hala önemli bir faktör.”
“Trump’ın azledilme ihtimali yüksek”
Trump’ın Temsilciler Meclisi’ni kaybedeceğini ifade eden Koç, senatonun da kaybedilmesi durumunda Trump’ın iç siyasetinin biteceği görüşünde. Demokrat Parti içindeki ‘İsrail alerjisine’ de vurgu yapan Koç, Netanyahu’nun da gidici olduğunu söyledi:
“AIPAC, Michigan’da senato adayını engellemek için korkunç paralar harcadı. Buna rağmen kaybettiler. Aradaki fark daha büyük olacak diye düşünülüyordu. Bunlar Demokratlar için enerji yaratabilir ancak tuzu kuru orta yaşlı tiplerin ne yapacağı meçhul. Temsilciler Meclisi’ni kaybedeceğini düşünüyorum. Senatoda biraz daha zor çünkü aşması gereken çıta daha yüksek. Bu da olursa Trump’ın iç siyaseti biter. Azil çok yüksek ihtimal. Ben Cumhuriyetçilerin birçoğunun da Trump’tan hazetmediğine eminim. Şu anda Trump’ın desteği ve onay oranı yüzde 32’ye düştü. 1,5 yıl önce seçim kazanmıştı oysa ancak becerdiği hiçbir şey yok. Söz verdiği hiçbir şeyi yapmadı. ‘Savaşa girmeyeceğiz’ deyip savaşa girdi. Savaş, Amerikalıları çok yakından etkiliyor. Ticaret ve gümrükleri de yönetemiyor. Bir parça umut vardı ancak şu anda Trump’ın notu F. Trump kaybederse iç siyasette hiçbir girişimde bulunamaz. Trump’ın damatı Kushner ile Temsilciler Meclisi’nin başkanı olacak isim görüşme gerçekleştirdi ve burada azil ya da İran meselesi mi konuşuldu bilinmiyor. Demokrat Parti içinde küçük ama büyüyen bir kesimin İsrail’e karşı alerjisi var. AIPAC’ın Amerikan siyasetine etkisi ve toplumundaki desteği beni şaşırtıyor. Netanyahu’nun da gidici olma ihtimali hiç az değil. İsrail’in etkisinin azalması onlarca yıla yayılabilir. Gençlerin önemli bir kısmının İsrail’den canı yanmış durumda. İsrail, Amerikan kamuoyunu etkilemek için milyonlarca dolar para harcıyor. İsrail; soykırım yapıyor, Amerika’yı savaşa sokuyor, içlerinde Amerikan vatandaşları olan insanları linç edip öldürüyor. Kimse İsrail’in ortağı olmak istemiyor. İsrail’e pozisyon almak isteyen politikacılara para yağdırıyorlar. Para Amerikan siyasetinde önemli ve İsrail’de de para var.”
