Küçük esnafta ağır tablo: 7 ayda 71 bin 169 kepenk kapandı
‘Günde ortalama 300 esnaf kepenk kapatıyor’
“Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu her ay esnaf sicil kütüğü verilerini yayımlıyor. Bu verilere baktığımızda, Ocak-Temmuz dönemini kapsayan 7 ayda 71 bin 169 esnafın iş yerini kapattığını görüyoruz. Bu da günde ortalama 300 esnafın iş yerini kapatması anlamına geliyor.
Bir de bu rakamların istihdam boyutuna bakmak gerekiyor. Bunların bazıları aile işletmeleri; tek başına çalışan bir bakkal, kasap ya da yanında 2 yardımcı veya çırak çalıştıran bir atölye olabilir. 71 bin 169 esnaf 7 ayda iş yerini kapattıysa, her işletmede yalnızca 1 kişinin çalıştığını varsaydığımızda bile 71 binden fazla kişinin işini ve gelirini kaybetmesi anlamına geliyor. Her iş yerinde en az 2 kişinin çalıştığını düşündüğümüzde ise bu sayı 140-150 bin kişiye ulaşıyor. Küçük esnafın, sanatkârın ve 8-10-15 işçi çalıştıran KOBİ'lerin kapanma sayısındaki artış oldukça vahim. Bu tablo, anonim ve limited şirketlerin iflas ve konkordato sayılarındaki artış kadar ciddi.
Ocak ayında kapanan esnaf sayısındaki artış yüzde 1,47 olurken, şubat ayında yüzde 27'ye, nisan ayında ise yüzde 24,3'e çıktı. Açılan iş yeri sayısı ise Ocak-Temmuz döneminde yüzde 8 azalarak 184 binden 169 bine geriledi. Yani açılan iş yeri sayısı azalırken kapanan iş yeri sayısı artıyor. Bu da toplumun ve ekonominin orta direğini oluşturan esnafın ve küçük işletmelerin yavaş yavaş ekonomiden çekildiğini gösteriyor.”
‘Vergi ve SGK borçlarına 72 ay vade, yüzde 29 faiz’
“Bir süre önce vergi ve Sosyal Güvenlik Kurumu borçlarıyla ilgili yeni bir yapılandırma düzenlemesi yapılmış ve 72 aya kadar vade imkânı tanınmıştı. Vergi borçlarında ve SGK prim borçlarında trilyonlarca liralık bir tutar söz konusu. Mükellefler açısından bugüne kadar defalarca yapılandırma imkânı getirildi. Borçlar taksitlendirildi ancak uygulanan faizlerin yüksekliği nedeniyle birkaç taksit sonrasında yapılandırmaların bozulduğu görüldü.
Yeni düzenlemeyle bu borçların ödenmesi için vade 72 aya, yani 5 yıla kadar çıkarıldı. Başvuru süresi ise 31 Ağustos'ta sona eriyor. 31 Ağustos'a kadar başvuranlar bu imkândan yararlanabilecek.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, yapılandırmalarda uygulanacak faizde de indirime giderek oranı yüzde 29'a çekti. Ancak bu hâlâ oldukça yüksek bir faiz oranı. Çünkü önümüzdeki yıl enflasyonun yüzde 15'e, 2028'de ise yüzde 9'a ineceği öngörülürken, vergi ve SGK prim borçlarının 5 yıl boyunca yüzde 29 faizle yapılandırılması mükellefler açısından ciddi bir faiz yükü anlamına geliyor. Bu nedenle, başvurular 31 Ağustos'ta sona erecek olmasına rağmen ne kadar mükellefin bu imkândan yararlanacağını göreceğiz. Yüzde 29 faizle 5 yıl boyunca bu borçları ödemeyi kaç kişinin kabul edeceği önemli.”
‘33 bin mükellefin denetiminde 354 milyar liralık matrah farkı’
“Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı, yılın ilk 6 ayında gerçekleştirilen vergi denetimlerinin sonuçlarını açıkladı. Bu yıl 5,5 milyon gelir vergisi mükellefi beyanname verdi. Ancak ilk 6 ayda denetlenebilen mükellef sayısı 33 bin 445 oldu. Yapılan denetimlerde ve incelenen beyannamelerde 354 milyar liralık matrah farkı tespit edildi. Yani yalnızca 33 bin 445 mükellefin denetlenmesi sonucunda 354 milyar liralık düşük gelir beyanı ortaya çıktı. Diğer 5,5 milyonu aşkın beyanname düşünüldüğünde, düşük veya gerçeğe aykırı beyan edilen ve gerçek gelir üzerinden vergisi ödenmeyen tutarın ne kadar büyük olabileceğini siz hesap edin. Bu rakam trilyonlara ulaşıyor. Tespit edilen matrah farkı geçen yıla göre yüzde 50 arttı. Geçen yıl yapılan denetimlerde 225,5 milyar liralık matrah farkı belirlenmişti. Bir anlamda beyan edilmeyen ve vergisi ödenmeyen yüz milyarlarca liralık gelir söz konusu. Resmî veriler de bize bunu gösteriyor.”
Faizsiz evlilik kredisi kampanyasında yeni düzenleme
“Daha önce gençlere yönelik “evlilik kredisi” kampanyası başlatılmış ve 150 bin lira kredi imkânı sağlanmıştı. Yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle bu konuda yeni düzenlemelere gidildi. Genç yaşta evliliği ve çocuk sahibi olmayı teşvik etmek amacıyla Aile ve Gençlik Fonu'ndan sağlanacak kredilerin miktarı artırıldı.
Yeni düzenlemeye göre, evlenecek çiftlerin her ikisinin de 18-25 yaş arasında olması durumunda faizsiz kredi miktarı 250 bin liraya çıkıyor. Kredi 48 ay vadeli olacak. İlk 24 ay geri ödeme yapılmayacak, 250 bin liralık borç sonraki 24 ayda ödenecek.
26-29 yaş arasındaki çiftlere ise 50 bin lira daha az, yani 200 bin lira faizsiz kredi verilecek. Başvuruyu eşlerden yalnızca birinin yapması yeterli olacak. Diğer eşin ise borca onay vermesi gerekecek. Ayrıca bu krediden yalnızca bir kez yararlanılabilecek.
Düzenlemede çocuk sahibi olan çiftlere yönelik de yeni imkânlar var. Genç çiftler evliliklerinin ikinci yılında bir çocuk sahibi olurlarsa kredi taksitleri 12 ay ertelenecek. Son iki yılda iki çocuk sahibi olmaları durumunda ise ödeyecekleri kredi borcunun tamamı devlet tarafından hibe edilecek. Böylece çiftlerden kalan kredi borcu tahsil edilmeyecek. Krediden yararlanacak çiftler için bir başka koşul da nikâh öncesinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın evlilik eğitim programlarına katılmak.
Bu kredilere kaynak sağlamak amacıyla Aile ve Gençlik Fonu 2024 yılında oluşturulmuştu. Aile Yılı ile birlikte fonda şu ana kadar yaklaşık 22 milyar lira birikti ve fondan 185 çifte evlilik kredisi verildi.
Tabii bir de 250 bin liranın bugünün koşullarında ne kadar yeterli olduğu tartışması var. Buzdolabı, çamaşır makinesi, mobilya ve diğer ev eşyalarının fiyatları ortada. Bunlara kira ve düğün masrafları da eklendiğinde 250 bin liranın neye yetip neye yetmeyeceği ayrı bir konu. Ancak şartları kabul ederek krediden yararlanmak isteyen genç çiftler başvurularını dijital ortamdan yapabilecek.”
