23 yılda değişen dengeler: Traktörden kurye motoruna
Abone ol
Güçlü Özgan’ın Radyo Sputnik’teki “Yeri ve Zamanı” programının bugünkü konularından biri, traktör ve motosikletlerin oranının yıllar içindeki değişimi oldu. Ekonomist İnan Mutlu’nun paylaştığı grafik üzerinden değerlendirmelerde bulunan gazeteci Güçlü Özgan, “Kurye sektörü büyüyor, yurttaşlar bu sektörü artık ek gelir kapısı olarak görüyor. dedi.
Türkiye’de tarım sektöründe çalışanların sayısı azalırken, motosikletlerin toplam araçlar içindeki payı hızla artıyor. Ekonomist İnan Mutlu’nun paylaştığı grafik, son yıllarda tarımdaki çözülme ile kurye sektöründeki büyümeyi dikkat çekici bir karşılaştırmayla ortaya koyuyor.
Gazeteci Güçlü Özgan bu değişimin, yurttaşların giderek düşük ücretli ve güvencesiz hizmet sektörlerine yönelmesinin çarpıcı göstergelerinden biri olduğunu belirtti.
“Sosyal ekonomist İnan Mutlu'nun sosyal medya hesabından paylaştığı bir grafik benim dikkatimi çekti. Peki bu grafik neden önemli? 6 yıldır düşmeyen, hatta 6 yıldır düzenli yükselen gıda enflasyonunu konuşuyoruz. En önemli nedenlerinden bir tanesi tarımsal üretimde yaşanan sorunlar. Traktör ve motosikletlerin toplam araçlara oranını görüyoruz. 26 yıllık bir grafik. Motosikletlerin genel toplam araçlar arasındaki oranına bakınca yüzde 7.7'yi görüyoruz. Bugün ise bu oran yüzde 21.7'ye yükselmiş durumda. Aynı dönemde traktörlerin toplam araçlara oranına bakarsak 1980'de yüzde 20.3 iken bugün itibariyle bu oran yüzde 6.7'ye gerilemiş durumda. Özetle şunu söyleyebiliriz. Bugün itibariyle traktörlerin toplam araçlara oranı yüzde 6.7. Motosikletlerin ise yüzde 21.7. İnan Mutlu diyor ki ‘Köyler bir şekilde boşaldı, kentler doldu. Sağlıklı bir dönüşüm yaşayamadık. Zaten tarım sektörü çözülünce sanayi de bunu karşılayamadı. İnsanlar giderek düşük ücretli güvencesiz hizmet işlerine girmek mecburiyetinde kaldı. Traktörün payı düşerken motosikletin payının patlaması da bunun en çarpıcı örneklerinden bir tanesi’. Nasıl olmasın ki? Bu veri tek başına her şeyi anlatan bir veri değil ama bize bir şey söylüyor bu çizgiler. 2002 yılında 7,5 milyon kişi tarım sektöründe çalışıyor. TÜİK verilerine göre 2025 yılına geldiğimizde bu rakam 4,5 milyona kadar gerilemiş. Yani 23 yıllık süreç içerisinde yaklaşık 3 milyon kişi azalmış. Yüzde 39'luk bir azalmadan bahsediyoruz. Çiftçi düzenli olarak zarar ediyor. Peki mesela motosiklet nasıl oluyor da yüzde 7'den yüzde 20'lere yükseliyor? Orada da aslında bakılırsa bir başka ekonomik neden var. Nedenlerden biri öncelikli olarak otomobil sahipliğinin artık aşırı maliyetli hale gelmiş olması. Daha önemlisi ise kurye sektörünün büyümüş olması. Neden büyüyor kurye sektörü? Yurttaşlar bu sektörü ek istihdam kapısı olarak görüyor. Motosikletler ek gelir elde edilmesine imkan tanıyan bir üretim aracına dönüştü.”
