“NATO kararları Türkiye’yi diplomatik alanda sıkıştıracak”

“Ankara zirvesinin sonuç bildirgesindeki maddelere bakınca bizden ne isteneceğini görebiliyoruz. Bir maddede ‘Rusya’nın oluşturduğu uzun vadeli tehdide karşı koymak’ deniyor. Karadeniz’de iki başat güç var bunların biri Rusya diğeri Türkiye. Rusya, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyesi ve veto hakkına sahip üstelik nükleer bir güç. ‘Rusya’nın oluşturduğu tehdide karşı koymak’ demek Boğazların devreye girmesi demek. NATO, bu ‘tehdide’ karşı koyarken Türk Boğazları’nda Montrö’nün dışında bazı ayrıcalıklar tanıyacak mı? Bu Türkiye’yi çok zorlayacak bir durum. Türkiye Rusya’dan çok fazla enerji ithal ediyor. Milyonlarca turist geliyor. İki ülke arasında ciddi bir ticaret hacmi var. Biz Rusya’dan S-400 aldık. Akkuyu Nükleer Santrali Rusya tarafından inşa edildi. Biz bu ‘tehdide’ nasıl karşı koyacağız? Türkiye orta vadede denge politikasını sürdürebilecek durumda değil. Ankara zirvesinden sonra diplomatik alanda sıkışmış bir Ankara var. İran meselesi de var. ‘İran’ın nükleer silaha hiçbir zaman sahip olmaması ve Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri engellememesi’ yönünde bir madde var. Rusya bizim kuzey komşumuzsa İran da Türkiye’nin doğudaki komşusu. İran fiili olarak bombalanıyor. Bunun karşılığında İran Körfez’deki Amerikan üslerini bombalıyor. Yarın bir NATO görevi olduğunda Türkiye ne yapacak? Türkiye İran’dan hidrokarbon kaynakları da doğalgaz da alıyor. Yarın NATO Hürmüz’de bir misyon oluşturduğunda Türkiye ne yapacak? NATO misyonu kapsamında Hürmüz’de bir Türk gemisi görev alacak mı? Bu görev sırasında İran tarafından saldırı gerçekleşirse Türkiye nasıl karşılık verecek? Bunlar Türkiye’yi diplomatik alanda çok sıkıştıracak. Üstelik savaş bulutu ve ‘bütün ülke ordularının tek bir bilgisayara bağlanması’ meselesi de var. Güçlü yapay zeka modellerinin benimsenmesi NATO açısından belirleyici unsur olarak ilan edildi. Savaş bulutu içinde Türkiye’nin kritik savunma şirketleri, orduları, donanmamız, hava kuvvetlerimiz yer alacak mı? Bu bulutun içinde yer aldıklarında şirketlerimizin bilgileri paylaşılacak mı? Ordumuzun seçeneklerini Palantir’in yapay zekasına mı indirgeyeceğiz? İran ya da Karadeniz’de nereyi kimi vuracağız? Buna kim karar verecek? Netanyahu NATO Zirvesi’nin hemen arkasından Amerika’ya gidecek. Bu ziyaret sırasında her şey konuşulacak. CAATSA’nın İsrail lobisine rağmen kongreden kolaylıkla geçeceğini sanmıyorum. Trump’ın bunu doğrudan kendi üzerinden yapacak bir riski alacağını da sanmıyorum. Amerikalılar Türkiye-Yunanistan dengesini kurduğu gibi İsrail ile Türkiye dengesini de bir şekilde kurmayı başarır. Bunun sonuçları Türkiye açısından belli alanlarda kabul edilemez olabilir. Türkiye petrollerinin Doğu Akdeniz’de bir çalışma yürüttüğüne dair bir şey bilmiyoruz. NATO kararları Karadeniz’de rekabeti artıracak. Rusya ile denge politikası zorlaşacak. NATO’nun savunma harcamaları ve beklentileri Türk bütçesi üzerinde kaldırılamayacak baskı oluşturabilir. İran dendiğinde Suriye de Lübnan da Irak da düşünülmeli.”