Prof. Dr. Onur Candan: Deniz kaplumbağalarını korumak, tüm ekosistemi korumak anlamına geliyor
Abone ol
Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Onur Candan, Radyo Sputnik’te yayınlanan Seyir Hali programında deniz kaplumbağalarının korunmasına yönelik yürütülen çalışmaları anlattı. Candan, sürdürülebilir korumanın bilimsel araştırma, eğitim faaliyetleri ve kurumlar arası işbirliğiyle mümkün olduğunu söyledi.
EKAD Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Onur Candan, Radyo Sputnik’te yayınlanan Ali Çağatay’la Seyir Hali programında deniz kaplumbağalarının korunmasına yönelik çalışmalar hakkında bilgi verdi. Kızılot bölgesinde TÜPRAŞ desteğiyle yürütülen projeleri anlatan Candan, deniz kaplumbağalarının geleceği için bilimsel araştırmaların yanı sıra çocuklara yönelik eğitim çalışmalarının da büyük önem taşıdığını vurguladı.
‘Sürdürülebilir koruma için araştırma kampı oluşturduk’
Deniz kaplumbağalarının korunmasının yalnızca sahilde gözlem yapmakla sınırlı olmadığını belirten Candan, şöyle konuştu:
“Öncelikle sürdürülebilir bir koruma çalışması yürütebilmek için bir araştırma kamp alanına ihtiyaç duyuyorsunuz. TÜPRAŞ’la olan ortaklığımız kapsamında yaklaşık 20-25 kişi kapasiteli kalıcı bir araştırma kampı oluşturuldu. Burada deniz kaplumbağalarıyla ilgili temel biyolojik verileri topluyoruz. Yuva sayıları, yumurta sayıları, yavru çıkış başarıları ve ergin bireylerin göç yolları gibi birçok veriyi düzenli olarak takip ediyoruz.”
‘Küresel ısınma yavruların cinsiyet oranlarını etkiliyor’
İklim değişikliğinin deniz kaplumbağaları üzerindeki etkilerini araştırdıklarını ifade eden Candan, şu değerlendirmede bulundu:
“Deniz kaplumbağalarında kuluçka sıcaklığı yavruların cinsiyetini belirleyen temel faktördür. Hava sıcaklıkları arttıkça yuvalardan daha fazla dişi birey çıkmaya başlıyor. Bu durum uzun vadede popülasyonun geleceğini tehdit edebilecek sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle cinsiyet oranlarını ve küresel ısınmanın etkilerini yakından takip ediyoruz.”
‘En önemli yatırım çocuklara verdiğimiz eğitimler’
Koruma çalışmalarının yalnızca bilimsel araştırmalarla sınırlı olmadığını söyleyen Candan, eğitim faaliyetlerinin projenin en güçlü ayağını oluşturduğunu belirtti:
“Projemiz kapsamında bugüne kadar 2 bin 500’ün üzerinde öğrenciye eğitim verdik. İlkokul ve ortaokullarda çocuklarla bir araya geliyoruz. Turizm çalışanlarına ve bölgeyi ziyaret eden turistlere yönelik bilgilendirme faaliyetleri de yürütüyoruz. Ancak en önemli çalışmalarımızın çocuklara yönelik eğitimler olduğunu düşünüyoruz. Çünkü uzun vadeli ve kalıcı koruma ancak bilinçli nesiller yetiştirerek sağlanabilir.”
‘Kaplumbağaları ileri teknolojiyle takip ediyoruz’
Sahadaki çalışmaların yüksek teknoloji gerektirdiğini belirten Candan, şu ifadeleri kullandı:
“Bu çalışma sadece kumsalda yürüyüp yuva bulmaktan ibaret değil. Kaplumbağaları uydu vericileri ve GPS sistemleriyle izliyoruz. Arazi araçları ve gece görüş ekipmanları kullanıyoruz. Dolayısıyla oldukça teknik ve maliyetli bir çalışma yürütüyoruz. Biz aslında 2008 yılında bölgede düzenli çalışmalar yürütmeye başlamıştık. Ancak zamanla kampı kendi imkânlarımızla sürdüremeyecek noktaya geldik. TÜPRAŞ’ın desteğiyle hem kamp alanımızı geliştirdik hem de ihtiyaç duyduğumuz teknik ekipmanlara erişim sağladık. Bu sayede çalışmalarımızı daha kapsamlı şekilde sürdürebiliyoruz.”
‘Türkiye, Akdeniz’de kritik öneme sahip’
Akdeniz’deki deniz kaplumbağası popülasyonlarının korunmasında Türkiye’nin çok önemli bir konumda bulunduğunu belirten Candan, şunları söyledi:
“Akdeniz’deki deniz kaplumbağaları okyanus popülasyonlarından büyük ölçüde izole durumda. Dolayısıyla Akdeniz’de bu canlıların nesli tükenirse dışarıdan yeni bireylerin gelmesi mümkün değil. Türkiye ise hem caretta caretta hem de yeşil deniz kaplumbağalarının önemli yuvalama alanlarına ev sahipliği yapıyor. Bu nedenle Türkiye’nin alacağı kararlar ve uygulayacağı koruma politikaları büyük önem taşıyor.”
‘Kaplumbağaları korumak tüm habitatı korumaktır’
EKAD’ın yalnızca deniz kaplumbağalarıyla sınırlı kalmadığını ifade eden Candan, koruma anlayışının artık ekosistem temelli hale geldiğini söyledi:
“Koruma biyolojisi artık tür korumadan habitat ve ekosistem korumaya evrilmiş durumda. Deniz kaplumbağaları birer şemsiye türdür. Kaplumbağaları koruduğunuzda kumsalı korursunuz. Kumsalda yaşayan diğer canlılar da bu korumadan faydalanır. Aynı şekilde denizel alanlarda yürütülen koruma çalışmaları da çok daha geniş bir ekosistemin korunmasına katkı sağlar.”
