https://anlatilaninotesi.com.tr/20260612/insan-genomunun-beste-birinin-ne-ise-yaradigi-hala-bilinmiyor-1106464199.html
İnsan genomunun beşte birinin ne i̇şe yaradığı hala bilinmiyor
İnsan genomunun beşte birinin ne i̇şe yaradığı hala bilinmiyor
Sputnik Türkiye
İnsan Genom Projesi'nin tamamlanmasının üzerinden yıllar geçmesine rağmen, insan genlerinin yüzde 20'sinin işlevi hala tam bir sır. Bilim insanlarının... 12.06.2026, Sputnik Türkiye
2026-06-12T16:49+0300
2026-06-12T16:49+0300
2026-06-12T16:49+0300
oxford
cambridge
haberler
yaşam
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07ea/05/1d/1106111177_0:0:1600:900_1920x0_80_0_0_b3dcd0e6dfb60b159180ff8155dc9b56.jpg
1990 yılında büyük umutlarla başlatılan İnsan Genom Projesi, 2000'li yılların başında insan DNA dizilimini büyük oranda haritalandırmıştı. Ancak yeni yapılan bir araştırma, genlerimizi sadece okumak ile onları gerçekten anlamak arasında devasa bir uçurum olduğunu kanıtladı. Oxford Üniversitesi Dunn Patoloji Okulu'ndan Matthew Freeman ve Cambridge Moleküler Biyoloji Laboratuvarı'ndan Sean Munro liderliğinde yürütülen çalışma, hayati öneme sahip insan genlerinin beşte birinin hala tamamen bir gizem olduğunu ortaya koydu. Bilim dünyasında şok etkisi yaratan bu durum, tıp ve genetik araştırma süreçleri için hem bir utanç kaynağı hem de büyük bir fırsat olarak görülüyor.Yapay zeka ve gen düzenleme teknolojileri gizemin peşindeAraştırma ekibi, evrimsel süreç boyunca korunan ve canlılar için hayati önem taşıyan genleri tespit etmek amacıyla gelişmiş veri tabanları kullandı. Toplamda 19.664 insan geni arasından 1.723 tanesinin "bilinirlik" puanının sıfıra yakın olduğu belirlendi. Bilim insanları, genetik olarak insanla büyük benzerlikler taşıyan meyve sinekleri (Drosophila melanogaster) üzerinde gen düzenleme yöntemini kullanarak bu bilinmeyen genleri devre dışı bıraktı. Sonuçlar ise oldukça çarpıcı: İşlevi bilinmeyen bu genlerin %25'i devre dışı kaldığında sineklerin öldüğü, diğer %25'inin ise doğurganlık, hareket, stres dayanıklılığı ve gelişim üzerinde doğrudan kritik etkileri olduğu saptandı. Uzmanlar, bu gizemli protein yapı taşlarının sırrını çözmek için DeepMind AlphaFold gibi yapay zeka algoritmalarından ve kriyoelektron mikroskopi teknolojisinden yararlanmayı hedefliyor.Akademik fonlama sistemi ve "sokak lambası etkisi" engeliPeki, insan sağlığı ve hastalıkların tedavisi için bu kadar kritik olan genler neden bugüne kadar karanlıkta kaldı? Araştırmacılar bu durumu, bilim dünyasındaki "sokak lambası etkisi" yani popüler ve kolay alanlarda araştırma yapma eğilimiyle açıklıyor. Akademik sistem ve fonlama mekanizmaları, bilim insanlarını bilinmeyen vahşi alanlara girmek yerine, halihazırda binlerce makale yazılmış "popüler genler" üzerinde çalışmaya teşvik ediyor. Oluşturulan Unknome veri tabanı sayesinde bu önyargının kırılması amaçlanıyor. Mevcut hızla tüm genlerin işlevini çözmenin yarım asırdan fazla süreceğini belirten uzmanlar, genomun keşfedilmemiş bölgelerindeki küçük RNA molekülleriyle birlikte daha keşfedilecek çok sayıda "bilinmeyen bilinmeyen" olduğunu vurguluyor.
https://anlatilaninotesi.com.tr/20260612/arkeoloji-dunyasinda-buyuk-kesif-7-bin-yillik-bassiz-mezarlik-gizemi-cozuldu-mu-1106463831.html
oxford
cambridge
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
SON HABERLER
tr_TR
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
oxford, cambridge, haberler
oxford, cambridge, haberler
İnsan genomunun beşte birinin ne i̇şe yaradığı hala bilinmiyor
İnsan Genom Projesi'nin tamamlanmasının üzerinden yıllar geçmesine rağmen, insan genlerinin yüzde 20'sinin işlevi hala tam bir sır. Bilim insanlarının "Bilinmeyen Genom" (Unknome) adını verdiği bu gizemli genlerin çözülmesi; kanser, nörodejenerasyon ve gelişimsel bozukluklar gibi ölümcül hastalıkların tedavisinde çığır açabilir.
1990 yılında büyük umutlarla başlatılan İnsan Genom Projesi, 2000'li yılların başında insan DNA dizilimini büyük oranda haritalandırmıştı. Ancak yeni yapılan bir araştırma, genlerimizi sadece okumak ile onları gerçekten anlamak arasında devasa bir uçurum olduğunu kanıtladı. Oxford Üniversitesi Dunn Patoloji Okulu'ndan Matthew Freeman ve Cambridge Moleküler Biyoloji Laboratuvarı'ndan Sean Munro liderliğinde yürütülen çalışma, hayati öneme sahip insan genlerinin beşte birinin hala tamamen bir gizem olduğunu ortaya koydu. Bilim dünyasında şok etkisi yaratan bu durum, tıp ve genetik araştırma süreçleri için hem bir utanç kaynağı hem de büyük bir fırsat olarak görülüyor.
Yapay zeka ve gen düzenleme teknolojileri gizemin peşinde
Araştırma ekibi, evrimsel süreç boyunca korunan ve canlılar için hayati önem taşıyan genleri tespit etmek amacıyla gelişmiş veri tabanları kullandı. Toplamda 19.664 insan geni arasından 1.723 tanesinin "bilinirlik" puanının sıfıra yakın olduğu belirlendi. Bilim insanları, genetik olarak insanla büyük benzerlikler taşıyan meyve sinekleri (Drosophila melanogaster) üzerinde gen düzenleme yöntemini kullanarak bu bilinmeyen genleri devre dışı bıraktı. Sonuçlar ise oldukça çarpıcı: İşlevi bilinmeyen bu genlerin %25'i devre dışı kaldığında sineklerin öldüğü, diğer %25'inin ise doğurganlık, hareket, stres dayanıklılığı ve gelişim üzerinde doğrudan kritik etkileri olduğu saptandı. Uzmanlar, bu gizemli protein yapı taşlarının sırrını çözmek için DeepMind AlphaFold gibi yapay zeka algoritmalarından ve kriyoelektron mikroskopi teknolojisinden yararlanmayı hedefliyor.
Akademik fonlama sistemi ve "sokak lambası etkisi" engeli
Peki, insan sağlığı ve hastalıkların tedavisi için bu kadar kritik olan genler neden bugüne kadar karanlıkta kaldı? Araştırmacılar bu durumu, bilim dünyasındaki "sokak lambası etkisi" yani popüler ve kolay alanlarda araştırma yapma eğilimiyle açıklıyor. Akademik sistem ve fonlama mekanizmaları, bilim insanlarını bilinmeyen vahşi alanlara girmek yerine, halihazırda binlerce makale yazılmış "popüler genler" üzerinde çalışmaya teşvik ediyor. Oluşturulan Unknome veri tabanı sayesinde bu önyargının kırılması amaçlanıyor. Mevcut hızla tüm genlerin işlevini çözmenin yarım asırdan fazla süreceğini belirten uzmanlar, genomun keşfedilmemiş bölgelerindeki küçük RNA molekülleriyle birlikte daha keşfedilecek çok sayıda "bilinmeyen bilinmeyen" olduğunu vurguluyor.
