Aile bütçesinin yüzde 70’i temel ihtiyaçlara gidiyor

“Türkiye İstatistik Kurumu her yıl Türkiye’de gelirlerin aileler tarafından nasıl harcandığını ortaya koyan araştırmayı yapıyor. 2025 yılına ilişkin yürütülen Hane Halkı Bütçe Araştırması sonuçları da açıklandı. 2025 yılındaki tablonun 2024’e kıyasla daha da kötüleştiğini ortaya koyuyor. Örneğin hanelerin harcamaları içerisinde konut ve kira giderleri 2024 yılında yüzde 26’yken geçen yıl yüzde 29’u aşmış. Ulaştırma harcamaları hane halklarının harcamaları içerisinde yüzde 20’nin üzerinde pay alıyor. Gıda ise yüzde 17,3 paya sahip. Bu üçünü topladığımız zaman yüzde 70’e yaklaşıyor. Bir aile düşünün; aylık gelirinin yüzde 70’ini sadece kira, konut, beslenme ve ulaşıma harcıyor. Kalan yüzde 30’la da bir ay boyunca hayatını idame ettirmeye çalışıyor. Böyle bir tablonun sürdürülebilir olmadığı çok açık. Kaldı ki bu ortalama gelir seviyesine sahip bir aile için ortaya koyulan tablo. Dar gelirli aileler için ise tablo daha da kötüleşiyor.

TÜİK rakamları ile baktığımızda düşük gelir grubundaki aileler için konut ve kira giderlerinin harcamalar içindeki payı yüzde 38,7. Gıda harcamalarının payı yüzde 29,2. Ulaştırma harcamaları da yüzde 9 civarında. Dar gelirli aileler için bu üç kalem aylık gelirin neredeyse yüzde 80-85’ini götürüyor. Geriye kalan yüzde 10-15’lik gelir ile de bu aileler bir ay boyunca geçinmeye çalışıyorlar. Burada asıl acı olan ise bütçeden eğitime ve sağlığa ayrılan pay. Sağlığa sadece yüzde 2,2’lik pay ayrılabiliyor; eğitime ise 1,8’lik bir pay ayrılabiliyor. Dolayısıyla özellikle çocuk işçi sayısındaki artışı da dikkate aldığımızda pek çok aile çocuğunu eğitimden koparmak zorunda kalıyor. Sağlık harcamalarını çok zorunlu olmadıkça yapmamaya çalışıyor. TÜİK’in resmi rakamları böyle bir tablo ortaya koyuyor. Bu da Türkiye’de yoksullaşmanın yaygınlaştığını bize gösteriyor.”

“Uluslararası İşçi Konfederasyonları Birliği tarafından açıklanan son güncel raporlarda Türkiye’nin çalışma koşullarının, işçilerin yaşam koşullarının en kötü olduğu ilk 10 ülke arasında yer aldığı görüldü. Türkiye ile birlikte ilk 10 sırada yer alan çalışma koşulları açısından emek sömürüsü, istismar, ücret, sosyal yardımlar vb. konularda en kötü koşullara sahip çalışanların istihdam edildiği ülkeler arasında Bangladeş, Myanmar gibi Güneydoğu Asya ülkeleri; çok sayıda Afrika ülkesi ve Kolombiya, Meksika gibi bazı Güney Amerika ülkeleri de yer alıyor. Ne yazık ki Türkiye de bu listede ilk 10 arasında.”