https://anlatilaninotesi.com.tr/20260301/ali-hamaney-kimdi-suikasttan-36-yillik-liderlige-uzanan-carpici-hayati-1103914176.html
Ali Hamaney kimdi: Suikasttan 36 yıllık liderliğe uzanan çarpıcı hayatı
Ali Hamaney kimdi: Suikasttan 36 yıllık liderliğe uzanan çarpıcı hayatı
Sputnik Türkiye
36 yıl boyunca İran’ın dini lideri olarak görev yapan Ali Hamaney, gençlik yıllarından suikast girişimine, tartışmalı kararlarından protestolara uzanan bir... 01.03.2026, Sputnik Türkiye
2026-03-01T15:20+0300
2026-03-01T15:20+0300
2026-03-01T15:20+0300
dünya
abd
ortadoğu
ruhullah humeyni
meşhed
gazze
i̇ran
uzmanlar meclisi
i̇ran cumhurbaşkanlığı
ayetullah ali hamaney
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07ea/03/01/1103913586_0:131:2501:1537_1920x0_80_0_0_108e30ce6d99c81237102d75eb545e44.jpg
İran’ın uzun yıllar en güçlü ismi olan Ali Hamaney, 28 Şubat 2026’da ABD ve İsrail tarafından düzenlenen hava saldırılarında hayatını kaybetti. 1989’dan bu yana ülkenin Dini Lideri (Rehber) olarak görev yaptı. Daha önce 1981–1989 yılları arasında İran Cumhurbaşkanlığı görevini üstlendi. 36 yıl 6 ay süren liderliğiyle Orta Doğu’nun en uzun süre görev yapan devlet başkanlarından biri oldu.Meşhed’den zirveyeHamaney 1939’da Meşhed’de doğdu. Dini eğitimini burada aldı, 1958’den itibaren eğitimini Kum’da sürdürdü.Genç yaşta Ruhullah Humeyni’nin derslerine katıldı. Şah rejimine muhalefet etti, altı kez tutuklandı ve üç yıl sürgünde kaldı.1979’daki İran İslam Devrimi sonrası hızla yükseldi. Devrimden sonra üst düzey görevler aldı. 1981’de cumhurbaşkanı seçildi. 1989’da Humeyni’nin ölümünün ardından Uzmanlar Meclisi onu dini lider olarak seçti.Sağ kolu nasıl felç oldu?1981 yılında Tahran’da düzenlenen bir toplantıda, kaset çalar içine yerleştirilen bomba patladı. Saldırıda ağır yaralandı.Saldırıyı rejim karşıtı Halkın Mücahitleri Örgütü gerçekleştirdi. Patlama sonrası sağ kolu felç kaldı ve kalıcı fiziksel hasar oluştu. Bu olay, siyasi hayatındaki en kritik dönüm noktalarından biri oldu.Cumhurbaşkanlığı ve savaş dönemi1981’de Cumhurbaşkanı Muhammed Ali Recai’nin suikastla öldürülmesinin ardından cumhurbaşkanı oldu. İran’da bu göreve gelen ilk din adamı olarak kayda geçti.Göreve başlama konuşmasında “liberalizm ve Amerikan etkisindeki akımları ortadan kaldırma” sözü verdi. 1980’lerde muhalefete yönelik sert güvenlik politikaları uyguladı.İran–Irak Savaşı sırasında ülkenin en etkili siyasi figürlerinden biri haline geldi. Bu dönemde Devrim Muhafızları ile güçlü ilişkiler kurdu.Nasıl dini lider oldu?Humeyni 1989’da siyasi halefi olarak görülen Ayetullah Muntazeri’yi görevden aldı ve Hamaney’i işaret etti. O dönem 'mercii' ya da 'ayetullah' statüsünde değildi. Anayasa değiştirildi ve Uzmanlar Meclisi 4 Haziran 1989’da onu dini lider seçti.Göreve geldikten sonra önce silahlı kuvvetler içinde, ardından ruhani çevrelerde güçlü bir ağ kurdu. Devletin kilit kurumlarına sadık isimler yerleştirdi.Cumhurbaşkanlığı yetkilerinin önemli bölümünü dini liderlik makamında topladı. Ekonomi, dış politika ve güvenlik başta olmak üzere kritik kararları doğrudan etkiledi.Dış politika ve ideolojik çizgiNükleer programı sivil amaçlarla desteklediğini söyledi. Kitle imha silahlarını yasaklayan fetva yayımladı.Dış politikada “İran Devrimi’nin ihracı” ve “Direniş Ekseni” kavramlarını öne çıkardı. Suriye, Irak, Lübnan, Yemen ve Gazze’de İran’a yakın gruplara destek verdi. İsrail’e yönelik sert açıklamalar yaptı.Protestoların hedefi oldu1996’da okullarda müzik eğitiminin İslam’a aykırı olduğuna dair fetva verdi. 2000’de Meclis’in basın yasasını değiştirme girişimini engelledi.2009 seçimleri sonrası başlayan kitlesel protestolarda doğrudan hedef haline geldi. Duvarlara “Hamaney’e ölüm” sloganları yazıldı.2025–2026 protestolarında da göstericiler onu hedef aldı. Ekonomik sıkıntıların bir kısmını kabul etti ancak protestoları sert güvenlik müdahaleleriyle bastırdı.Etnik kökeni ve aile yaşamıSekiz çocuklu bir ailenin ikinci çocuğuydu. Babası Azerbaycan Türkü, annesi Yezd kökenli bir Fars’tı.Altı çocuk babasıydı. Başkent Tahran’da “Beyt-i Rahberi” olarak bilinen kompleks içinde yaşadı.Şiire ilgi duydu, “Amin” mahlasıyla eserler yazdı. Victor Hugo’nun Sefiller romanını övdü. Tolstoy, Balzac ve Sholokhov okudu. Seyyid Kutub’un bazı eserlerini Farsçaya çevirdi.
https://anlatilaninotesi.com.tr/20260301/hamaneyin-yerine-gecmesi-bekleniyor-ayetullah-arafi-kimdir-1103912068.html
meşhed
gazze
i̇ran
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
SON HABERLER
tr_TR
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
abd, ortadoğu, ruhullah humeyni, meşhed, gazze, i̇ran, uzmanlar meclisi, i̇ran cumhurbaşkanlığı, ayetullah ali hamaney
abd, ortadoğu, ruhullah humeyni, meşhed, gazze, i̇ran, uzmanlar meclisi, i̇ran cumhurbaşkanlığı, ayetullah ali hamaney
Ali Hamaney kimdi: Suikasttan 36 yıllık liderliğe uzanan çarpıcı hayatı
36 yıl boyunca İran’ın dini lideri olarak görev yapan Ali Hamaney, gençlik yıllarından suikast girişimine, tartışmalı kararlarından protestolara uzanan bir hayat sürdü. Peki sağ kolu nasıl felç oldu ve liderliğe giden yolu nasıl şekillendi?
İran’ın uzun yıllar en güçlü ismi olan Ali Hamaney, 28 Şubat 2026’da ABD ve İsrail tarafından düzenlenen hava saldırılarında hayatını kaybetti. 1989’dan bu yana ülkenin Dini Lideri (Rehber) olarak görev yaptı. Daha önce 1981–1989 yılları arasında İran Cumhurbaşkanlığı görevini üstlendi. 36 yıl 6 ay süren liderliğiyle Orta Doğu’nun en uzun süre görev yapan devlet başkanlarından biri oldu.
Hamaney 1939’da Meşhed’de doğdu. Dini eğitimini burada aldı, 1958’den itibaren eğitimini Kum’da sürdürdü.
Genç yaşta Ruhullah Humeyni’nin derslerine katıldı. Şah rejimine muhalefet etti, altı kez tutuklandı ve üç yıl sürgünde kaldı.
1979’daki İran İslam Devrimi sonrası hızla yükseldi. Devrimden sonra üst düzey görevler aldı. 1981’de cumhurbaşkanı seçildi. 1989’da Humeyni’nin ölümünün ardından Uzmanlar Meclisi onu dini lider olarak seçti.
Sağ kolu nasıl felç oldu?
1981 yılında Tahran’da düzenlenen bir toplantıda, kaset çalar içine yerleştirilen bomba patladı. Saldırıda ağır yaralandı.
Saldırıyı rejim karşıtı Halkın Mücahitleri Örgütü gerçekleştirdi. Patlama sonrası sağ kolu felç kaldı ve kalıcı fiziksel hasar oluştu. Bu olay, siyasi hayatındaki en kritik dönüm noktalarından biri oldu.
Cumhurbaşkanlığı ve savaş dönemi
1981’de Cumhurbaşkanı Muhammed Ali Recai’nin suikastla öldürülmesinin ardından cumhurbaşkanı oldu. İran’da bu göreve gelen ilk din adamı olarak kayda geçti.
Göreve başlama konuşmasında “liberalizm ve Amerikan etkisindeki akımları ortadan kaldırma” sözü verdi. 1980’lerde muhalefete yönelik sert güvenlik politikaları uyguladı.
İran–Irak Savaşı sırasında ülkenin en etkili siyasi figürlerinden biri haline geldi. Bu dönemde Devrim Muhafızları ile güçlü ilişkiler kurdu.
Humeyni 1989’da siyasi halefi olarak görülen Ayetullah Muntazeri’yi görevden aldı ve Hamaney’i işaret etti. O dönem 'mercii' ya da 'ayetullah' statüsünde değildi. Anayasa değiştirildi ve Uzmanlar Meclisi 4 Haziran 1989’da onu dini lider seçti.
Göreve geldikten sonra önce silahlı kuvvetler içinde, ardından ruhani çevrelerde güçlü bir ağ kurdu. Devletin kilit kurumlarına sadık isimler yerleştirdi.
Cumhurbaşkanlığı yetkilerinin önemli bölümünü dini liderlik makamında topladı. Ekonomi, dış politika ve güvenlik başta olmak üzere kritik kararları doğrudan etkiledi.
Dış politika ve ideolojik çizgi
Nükleer programı sivil amaçlarla desteklediğini söyledi. Kitle imha silahlarını yasaklayan fetva yayımladı.
Dış politikada “İran Devrimi’nin ihracı” ve “Direniş Ekseni” kavramlarını öne çıkardı. Suriye, Irak, Lübnan, Yemen ve Gazze’de İran’a yakın gruplara destek verdi. İsrail’e yönelik sert açıklamalar yaptı.
Protestoların hedefi oldu
1996’da okullarda müzik eğitiminin İslam’a aykırı olduğuna dair fetva verdi. 2000’de Meclis’in basın yasasını değiştirme girişimini engelledi.
2009 seçimleri sonrası başlayan kitlesel protestolarda doğrudan hedef haline geldi. Duvarlara “Hamaney’e ölüm” sloganları yazıldı.
2025–2026 protestolarında da göstericiler onu hedef aldı. Ekonomik sıkıntıların bir kısmını kabul etti ancak protestoları sert güvenlik müdahaleleriyle bastırdı.
Etnik kökeni ve aile yaşamı
Sekiz çocuklu bir ailenin ikinci çocuğuydu. Babası Azerbaycan Türkü, annesi Yezd kökenli bir Fars’tı.
Altı çocuk babasıydı. Başkent Tahran’da “Beyt-i Rahberi” olarak bilinen kompleks içinde yaşadı.
Şiire ilgi duydu, “Amin” mahlasıyla eserler yazdı. Victor Hugo’nun Sefiller romanını övdü. Tolstoy, Balzac ve Sholokhov okudu. Seyyid Kutub’un bazı eserlerini Farsçaya çevirdi.
