‘Trump, El Mencho operasyonu sonrası Meksika’da baskı kurabilir’
© Sputnik
Abone ol
Gazeteci Bartu Eken’e göre Donald Trump, Amerikan istihbaratı sonucu öldürülen El Mencho operasyonu üzerinden Meksika yönetimini ‘başarısızlıkla’ suçlayarak bir baskı kuracak. Eken, sonraki süreçte karteller arasındaki çatışmaların artacağı ya da Meksika ordusunun otoriteyi sağlayacağı yönünde iki ihtimalin ortaya çıkacağı görüşünde.
Meksika’da dünyanın en güçlü suç örgütlerinden biri olan Jalisco Yeni Nesil Karteli’nin (CJNG) kurucusu ‘El Mencho’ lakaplı Nemesio Oseguera Cervantes’in ABD istihbaratı sonucu öldürülmesi, Donald Trump’ın Meksika üzerindeki ‘başarısız devlet’ baskısının arttığı bir döneme denk geldi. Trump’ın, Venezuela Devlet Başkanı Maduro’yu kaçırması ve Brezilya başta olmak üzere Latin Amerika ülkeleri üzerindeki baskısını artırmayı hedeflemesi akıllara Meksika özelinde de bir müdahale söz konusu olma ihtimalini getirdi.
Mencho’nun yerine gelecek isim operasyonun gerçekleştiği 22 Şubat günü belirlense de ülkede en az Jalisco kadar etkili olan Sinaloa Karteli’nin ‘otorite boşluğundan’ faydalanma hamleleri, ülkedeki şiddet olaylarının dozunu artırabilir. Claudia Sheinbaum hükümeti bir yandan ulusal egemenlik vurgusu yaparak ABD’nin olası bir doğrudan müdahalesini savuşturmaya çalışırken diğer yandan ülkenin kontrolünü yeniden ele alma sınavıyla karşı karşıya.
Trump’ın baskılarının ardından Meksika’da yaşanan kartel savaşını ve son gelişmeleri gazeteci Bartu Eken ile konuştuk.
‘Operasyon Amerika’nın istihbaratı sonucu gerçekleşti’
Mencho’nun bir ormanda etkisiz hale getirildiğini hatırlatan Eken, operasyondaki ABD etkisine dikkat çekti. Mencho’nun 20 bin kişilik silahlı bir ekibe sahip olduğunu söyleyen Eken, Jalisco Karteli’nin Sinaloa’ya denk olduğunu vurguladı:
“El Mencho, geçtiğimiz günlerde bir saldırıyla etkisiz hale getirildi. Kız arkadaşıyla buluşacakken pusuya düşürüldü. Bu operasyon Amerika’nın verdiği istihbarat sonucu gerçekleşti. El Mencho çok güçlü bir kartel lideriydi. Bu, ölü sayısının 59’a ulaştığı bir şiddet dalgasını doğurdu. Mencho, Jalisco isimli yeni nesil kartelinin kurucusuydu. 20 bin kişilik bir ekibi var ve bunların çoğu silahlı. Jalisco, Sinaloa karteli gibi üst seviyelerde bir kartel. ‘Franchising’ denilen yöntemi dahi uygulayabilecek güçtelerdi. Kartellerin çok büyük eylemler gerçekleştirmemesi doğrudan basına yansımıyor ve kartellerle hükümet arasında bir anlaşma görmüyoruz ancak son yıllarda Meksika’da çok fazla büyük eylem olmuyordu. Mencho da ormandayken öldürüldü. Kız arkadaşı üzerinden ihbar alındığı söyleniyor. ‘Teslim ol’ çağrılarına uymadığı, ekibinin bir helikopter düşürdüğü söyleniyor. Hastaneye götürülürken hayatını kaybetti ve ardından Meksika’da kan gövdeyi götürmeye başladı.”
‘Çeteye ‘yeni’ denmesi sahip olduğu donanım ve yöntem farklılığından kaynaklı’
Jalisco’nun ‘yeni nesil’ olarak adlandırılmasında kullanılan yöntem farklılıklarının etkili olduğunu ifade eden Eken, kartelin bir ordunun kullanabileceği çok sayıda askeri araca sahip olduğunu belirtti:
“Çetenin ‘yeni’ olarak isimlendirilmesinin sebebi kullandıkları yöntemlerle alakalı. 1970’lerde Pablo Escobar’ın yükselişinden sonra yeni pazar Meksika’ya açıldı. Şu an ev hapsinde olan Felix Gallardo’nun stratejisi bütün kartelleri birleştirmek üzerineydi. Gallardo tutuklandıktan sonra karteller yeniden dağıldı ve iç savaşlar başladı. Kara para aklamayı kripto para üzerinden yapmak gibi farklar var. Yüksek teknolojili silahlara geçtiler, operasyonlarında dronelar kullanmaya başladılar. Escobar döneminde sokaklarda muhbirler olurdu şu anki sistemlerde bu işi teknoloji üzerinden yürütüyorlar. Bir ordunun kullanabileceği birçok askeri araca da sahipler. Yüksek donanıma sahipler. Yeni nesil denmesinin sebebi bu. Sosyal medya üzerinden yayın yapıyorlar örneğin. Eskiden bir kartel üyesini bulmak uzun aramalar sonucu olurken şu an canlı yayın yapıyorlar.”
‘Trump, istihbaratı Meksika’yı sıkıştırmak için sağlamış olabilir’
Operasyonun ABD istihbaratıyla gerçekleştiğine dikkat çeken Eken, Trump’ın ülkedeki durumdan faydalanabileceği görüşünde. Eken’e göre ülkede bundan sonraki süreçle ilgili iki senaryo mevcut:
“El Mencho uzun sürelerdir liderlik yapıyordu ve onun yakalanması operasyonu planlıydı. ABD-Meksika ortak operasyonuydu. Ancak Trump’ın bunu siyasi olarak düşünebileceği konuşuluyor. Yani Meksika hükümeti üzerinde ‘Kartellerle mücadele edemiyorsunuz’ baskısı oluşturulabilir, ‘ABD müdahale etsin’ denilebilir. Bu operasyon Meksika’yı sıkıştırmak için bile yapılmış olabilir. Trump, ‘Sınırlarımızı kontrol altına alıyoruz’ mesajı vermek istiyor olabilir. Bundan sonra ne olacağını düşündüğümüzde ortaya iki seçenek çıkıyor. Sinaloa Karteli alan kazanmak için Jalisco’nun üzerine gidebilir çünkü içlerinde çatışmalar yaşıyorlar. Meksika ordusu otoriteyi sağlayabilir ancak bu herkesin işine gelmeyebilir. İlk günkü kadar yüksek şiddetli eylemler görmüyoruz. İlk gün gelen çatışma videoları artık azaldı. Meksika ordusu kartellerle mücadelede başarılı olabilir ancak uzun süreli savaş noktasında hakimiyet sağlayamaz. Meksika ordusunun Mencho gibi bir figürü ortadan kaldırma girişimi kararını tek başına alabileceğini düşünmüyorum. Trump ‘Operasyonu yapın, destek sağlayacağız’ dedikten sonra karteller eylemlerini devam ettirirse ‘Siz bu işi yapamıyorsunuz’ diyebilir. Trump, Meksika’ya ‘kendini idare ettiremeyen devlet’ diyor. Trump örneğin Grönland’dan bahsedeceği zaman uzun süre bunu tekrarlıyor. Meksika konusunda da bu tekrarı yapabilir ve ‘Fail State’ diyebilir. Çatışmaların ne boyuta ulaşacağını takip etmek gerekiyor. Çok ciddi bir yoğunluk görülmüyor ancak kartellerin eyleminde zaten çoğu zaman bir örtülülük oluyor. Bir tek Escobar’ın direkt Kolombiya Adalet Bakanlığı’na yönelik bir eylemi olmuştu. Bunun dışında karteller insanlara yönelik eylemlere pek girişmiyorlar. Jalisco milyarlarca dolar kazanıyor ancak bu işlerden kendilerini uzak tutuyorlar.”
‘Dünya Kupası’nın yerinin değişeceğini düşünmüyorum’
Trump’ın, Meksika’da Dünya Kupası’nın oynanacak olmasını fırsat bilerek ‘yönetemiyorsunuz’ mesajı verebileceğine işaret eden Eken, Washington yönetiminin öngörülemezliğine vurgu yaptı:
“Kartellerin devleti yıkacak ya da alan kontrol edecek kadar büyük güçleri yok. Oraya daha önce giden turistler de saldırıya uğramadı. Şu an orada bulunan Cüneyt Özdemir de ‘Normalde saldırıya uğramayan yerlerdi, sokağa çıkmak şimdi yasaklanıyor’ demişti. Meksika’da dünya kupası düzenlenirken Trump yönetimi ‘Kupa var burayı temizlemeniz lazım, yapamıyorsunuz’ şeklinde açıklama yapabilir. Kartellerin dünya kupasını oynatmayacak ya da insanlara saldıracak şekilde bir eyleme kendi varlıklarını devam ettirmek için girişemeyeceklerini düşünüyorum. Amerikan istihbaratı da Meksika da ve diğer komşu ülkeler de kartellerin üzerine hep beraber gidebilirler. Kartellere kendi işlerini yürütmek için alan gerekiyor bu yüzden sansasyonel bir eyleme girişeceklerini düşünmüyorum. Dünya Kupası’nın yer değiştireceğini düşünmüyorum. Ancak Trump yönetimi geldiğinden beri çok hızlı şeyler yaşandığı için ‘Kesinlikle olmaz’ diyemiyoruz.”
‘Amerika’nın kartellerle bağlantısı yıllardır konuşuluyor’
Eken, Mencho’ya düzenlenen operasyon sırasında el konulan silahların Amerikan menşeli olmasına dikkat çekerek uyuşturucu trafiğinin Güney ve Kuzey Amerika ile sınırlı kalmadığını dile getirdi:
“Meksika Savunma Bakanı Ricardo Travya Treo, el koydukları 23 bin silah olduğunu söyledi. El koyulan silahların yüzde 80’inin Amerikan menşeli olduğu söyleniyor. Bunlar konuşuluyor ancak belgelerde kalıyor. Amerikan servisinin kartellerle bağlantısı senelerdir konuşuluyor. Ancak tam bir netlik sağlanamadı. Bu insanların denizaltıları da var. Uyuşturucu pazarı sadece Güney Amerika’dan çıkıp Kuzey Amerika’ya gitmiyor. Escobar zamanında Kuzey Amerika’ya doğru yönelinmişti ve ardından dünya pazarına açılındı. El Chapo, DEAŞ lideri Bağdadi’ye ‘Suriye’ye giren uyuşturucuya el koyma’ diye tehdit mektubu yazmıştı. Burada inanılmaz bir ağ var”
