https://anlatilaninotesi.com.tr/20260116/zeki-insanlarin-komplo-teorilerine-neden-inandiginin-cevabi-narsisizm-olabilir-1102798478.html
Zeki insanların komplo teorilerine neden inandığının cevabı ‘narsisizm’ olabilir
Zeki insanların komplo teorilerine neden inandığının cevabı ‘narsisizm’ olabilir
Sputnik Türkiye
Yeni bir araştırma, narsistik kişilik özelliklerinin, eğitimin komplo teorileri ve yanlış bilgilere karşı sağladığı koruyucu etkiyi ortadan kaldırabildiğini ortaya koydu.
2026-01-16T15:42+0300
2026-01-16T15:42+0300
2026-01-16T15:42+0300
yaşam
narsisizm
narsist
araştırma
komplo teorisi
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07ea/01/10/1102797409_0:0:1920:1080_1920x0_80_0_0_cf1d6a1fccd10940671afa9e502b48ff.jpg
Yüksek lisans ya da doktora derecesine sahip olmak, yanlış bilgileri ayırt etmede avantaj sağlamalı. Ancak Personality and Individual Differences dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, narsistik eğilimler bu avantajı tamamen silebiliyor.Güney Avustralya Üniversitesi’nden araştırmacı Tylor Cosgrove, 660 Amerikan yetişkinle yürütülen iki ayrı çalışmada dikkat çekici bir örüntü saptadı. Narsisizm düzeyi yükseldikçe, üniversite mezunları ile yalnızca lise mezunları arasındaki ‘yanlış bilgiyi ayırt edebilme’ farkı büyük ölçüde ortadan kalkıyor.Araştırmaya göre, narsisizmin orta düzeyin biraz üzerine çıkması bile eğitimin sağladığı eleştirel düşünme avantajını etkisiz hale getiriyor.Narsisitlere neden cazip geliyor?Uzmanlara göre narsistik bireyler hayranlık görme ihtiyacı duyar, kendilerini başkalarından üstün görme eğilimindedir. Komplo teorileri ise bu ihtiyacı besleyebilecek güçlü bir psikolojik zemin sunar.‘Gizli bilgiyi bilen azınlık’ hissi, kişiye entelektüel üstünlük duygusu verebilir. Devletlerin ya da kurumların gerçeği sakladığını düşündüğünü iddia etmek, narsistik eğilimleri olan bireyler için güçlü bir tatmin kaynağı olabilir.Araştırma, eğitimin bu noktada paradoksal bir etki yaratabileceğine de işaret ediyor. Eğitim, narsistik bireylere gerçeğe ulaşmak yerine, yanlış inançlarını daha sofistike biçimde savunabilecek araçlar kazandırabiliyor.Cosgrove’a göre bu durum, bilişsel becerilerin ‘gerçeği aramak’ yerine psikolojik ve sosyal ihtiyaçları tatmin edecek şekilde yeniden yönlendirilmesi anlamına geliyor.Aşırı narsisizm gerekmiyorAraştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, eğitimin koruyucu etkisinin kaybolması için aşırı narsisizm gerekmemesi. Klinik düzeyde bir kişilik bozukluğundan değil, gündelik hayatta sıkça rastlanan kendini beğenmişlik ve ayrıcalık hissinden söz ediliyor.Narsisizm ve benzersiz olma ihtiyacı bu etkiyi en güçlü biçimde yaratan özellikler olarak öne çıkıyor. Buna karşılık güvensizlik ya da hiyerarşik düşünce gibi diğer faktörlerde eğitim hâlâ kısmen koruyucu olmayı sürdürüyor.Ne anlama geliyor?Araştırmacılar, eğitimin yanlış bilgiye karşı halaen güçlü koruyuculardan biri olduğunu vurguluyor.Kişilik özelliklerinin hesaba katılmadığı müdahalelerin başarısız olma ihtimali yüksek görülüyor. Bu nedenle, farklı kitleler için farklı yaklaşımlar geliştirilmesi gerektiği belirtiliyor.Çalışma, nedensellik ilişkisi kurmuyor. Yani narsisizmin mi komplo inançlarını beslediği, yoksa ilişkinin daha karmaşık mı olduğu henüz net değil. Ancak ortaya çıkan örüntü, yanlış bilgiyle mücadelede psikolojinin rolünü göz ardı etmenin mümkün olmadığını açıkça gösteriyor.
https://anlatilaninotesi.com.tr/20260116/trump-ara-secimler-icin-olmamali-bile-dedi-abdde-midterm-secimleri-nedir-1102794879.html
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
SON HABERLER
tr_TR
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
narsisizm, komplo teorileri, düz dünyacılık, narsisist kişilik bozukluğu, özellikleri, haberler, araştırmalar
narsisizm, komplo teorileri, düz dünyacılık, narsisist kişilik bozukluğu, özellikleri, haberler, araştırmalar
Zeki insanların komplo teorilerine neden inandığının cevabı ‘narsisizm’ olabilir
Yeni bir araştırma, narsistik kişilik özelliklerinin, eğitimin komplo teorileri ve yanlış bilgilere karşı sağladığı koruyucu etkiyi ortadan kaldırabildiğini ortaya koydu. Üstelik bu etki, uç ya da klinik vakalarla sınırlı değil, oldukça yaygın narsisizm düzeylerinde bile görülüyor.
Yüksek lisans ya da doktora derecesine sahip olmak, yanlış bilgileri ayırt etmede avantaj sağlamalı. Ancak Personality and Individual Differences dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, narsistik eğilimler bu avantajı tamamen silebiliyor.
Güney Avustralya Üniversitesi’nden araştırmacı Tylor Cosgrove, 660 Amerikan yetişkinle yürütülen iki ayrı çalışmada dikkat çekici bir örüntü saptadı. Narsisizm düzeyi yükseldikçe, üniversite mezunları ile yalnızca lise mezunları arasındaki ‘yanlış bilgiyi ayırt edebilme’ farkı büyük ölçüde ortadan kalkıyor.
Araştırmaya göre, narsisizmin orta düzeyin biraz üzerine çıkması bile eğitimin sağladığı eleştirel düşünme avantajını etkisiz hale getiriyor.
Narsisitlere neden cazip geliyor?
Uzmanlara göre narsistik bireyler hayranlık görme ihtiyacı duyar, kendilerini başkalarından üstün görme eğilimindedir. Komplo teorileri ise bu ihtiyacı besleyebilecek güçlü bir psikolojik zemin sunar.
‘Gizli bilgiyi bilen azınlık’ hissi, kişiye entelektüel üstünlük duygusu verebilir. Devletlerin ya da kurumların gerçeği sakladığını düşündüğünü iddia etmek, narsistik eğilimleri olan bireyler için güçlü bir tatmin kaynağı olabilir.
Araştırma, eğitimin bu noktada paradoksal bir etki yaratabileceğine de işaret ediyor. Eğitim, narsistik bireylere gerçeğe ulaşmak yerine, yanlış inançlarını daha sofistike biçimde savunabilecek araçlar kazandırabiliyor.
Cosgrove’a göre bu durum, bilişsel becerilerin ‘gerçeği aramak’ yerine psikolojik ve sosyal ihtiyaçları tatmin edecek şekilde yeniden yönlendirilmesi anlamına geliyor.
Aşırı narsisizm gerekmiyor
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, eğitimin koruyucu etkisinin kaybolması için aşırı narsisizm gerekmemesi. Klinik düzeyde bir kişilik bozukluğundan değil, gündelik hayatta sıkça rastlanan kendini beğenmişlik ve ayrıcalık hissinden söz ediliyor.
Narsisizm ve benzersiz olma ihtiyacı bu etkiyi en güçlü biçimde yaratan özellikler olarak öne çıkıyor. Buna karşılık güvensizlik ya da hiyerarşik düşünce gibi diğer faktörlerde eğitim hâlâ kısmen koruyucu olmayı sürdürüyor.
En yaygın komplo teorilerinden bazıları şunlar: Dünyanın düz olduğu, dünyayı gizli güçlerin yönettiği, Ay’a inişin yalan olduğu, Kovid-19 ve aşı komploları.
Araştırmacılar, eğitimin yanlış bilgiye karşı halaen güçlü koruyuculardan biri olduğunu vurguluyor.
Kişilik özelliklerinin hesaba katılmadığı müdahalelerin başarısız olma ihtimali yüksek görülüyor. Bu nedenle, farklı kitleler için farklı yaklaşımlar geliştirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Çalışma, nedensellik ilişkisi kurmuyor. Yani narsisizmin mi komplo inançlarını beslediği, yoksa ilişkinin daha karmaşık mı olduğu henüz net değil. Ancak ortaya çıkan örüntü, yanlış bilgiyle mücadelede psikolojinin rolünü göz ardı etmenin mümkün olmadığını açıkça gösteriyor.
