00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
SESLİ HABER
07:30
9 dk
SESLİ HABER
08:29
2 dk
HABERLER
11:00
6 dk
HABERLER
12:00
6 dk
HABERLER
13:00
5 dk
HAFTA SONU HALLERI
13:06
114 dk
HABERLER
15:00
5 dk
HABERLER
16:00
6 dk
HABERLER
17:00
7 dk
HABERLER
18:00
8 dk
TARİHTE BUGÜN
Atatürk bağımsızlık ateşini nasıl yaktı?
08:01
23 dk
SESLİ HABER
Doğum oranı düşük ve en yüksek iller açıklandı
08:36
5 dk
SESLİ HABER
Futbol dünyasını sarsan iddia: İkiz kardeşi onun yerine oynadı
08:49
2 dk
19 MAYIS ÖZEL
Büyük Taarruz planı hangi futbol müsabakasıyla perdelendi?
09:01
80 dk
SESLİ HABER
Türkiye neyi takip etti?
10:27
9 dk
SESLİ HABER
Spor yaparken zaman neden yavaş geçer?
10:42
4 dk
SESLİ HABER
Japonya'da gizemli virüs: Doku ölümüne neden olabiliyor
10:54
2 dk
HABERLER
Saat başı başlıkları
11:00
1 dk
SESLİ HABER
IBAN ile ödeme talep eden işletmelere uyarı
11:08
3 dk
SESLİ HABER
İki büyük kara deliğin birleştiği tespit edildi
11:18
2 dk
SESLİ HABER
Domuz böbreği nakledilen hasta hayatını kaybetti
11:25
2 dk
SESLİ HABER
Kanser vakaları aşırı kilo ile bağlantılı
11:34
1 dk
SESLİ HABER
İstanbul’daki meşhur gökdelenle ilgili yıllar sonra karar geldi
11:42
2 dk
SESLİ HABER
Avrupa Birliği, 'influencer'lar' ile görüşecek
11:50
2 dk
HABERLER
Saat başı başlıkları
12:00
1 dk
TARİHTE BUGÜN
Türk milletinin kurtuluş mücadelesi nasıl başladı?
12:09
23 dk
SESLİ HABER
Rusya'da yeni askeri ekonomi inşa edilecek
12:53
4 dk
HABERLER
Saat başı başlıkları
13:00
1 dk
HAFTA SONU HALLERI
Erdal Kaplanseren'le Hafta Sonu Halleri
13:06
114 dk
HABERLER
Saat başı başlıkları
15:00
1 dk
HABERLER
Saat başı başlıkları
16:00
1 dk
GÜNDEM DIŞI
Serhat Sarısözen'le Gündem Dışı 1. bölüm
16:01
58 dk
HABERLER
Saat başı başlıkları
17:00
1 dk
GÜNDEM DIŞI
Serhat Sarısözen'le Gündem Dışı 2. bölüm
17:01
58 dk
HABERLER
Saat başı başlıkları
18:00
1 dk
SESLİ HABER
Bilim insanlarından yeni keşif: Mısır piramitlerinin gizemi çözüldü mü
18:10
1 dk
SESLİ HABER
AB’nin Rus gazına ihtiyacı yeniden kanıtlandı
18:19
3 dk
SESLİ HABER
Katalonya’daki bölgesel seçimlerde Sosyalist Parti birinci oldu
18:45
3 dk
SESLİ HABER
Amerika’da baharatlı cips yiyen çocuğun kalbi durdu
18:54
2 dk
19 MAYIS ÖZEL
Büyük Taarruz planı hangi futbol müsabakasıyla perdelendi?
19:01
80 dk
ÖZEL HABER
Türkiye'nin tasarruf tedbirleri karnesi: Başarı şansı var mı?
20:29
4 dk
SESLİ HABER
75 yıllık mutluluk araştırmasında ulaşılan 5 kritik sonuç
20:38
4 dk
SESLİ HABER
Öğretmenlere yönelik yeni disiplin hükümleri geliyor
20:49
3 dk
TARİHTE BUGÜN
Atatürk bağımsızlık ateşini nasıl yaktı?
21:01
23 dk
SESLİ HABER
Sovyetler Birliği, ABD'nin ne yaptığını önceden biliyordu
21:31
2 dk
SESLİ HABER
Ekmeleddin İhsanoğlu’ndan yıllar sonra gelen ‘Bahçeli’ açıklaması
21:40
4 dk
SESLİ HABER
AB’den Filistin itirafı
21:51
2 dk
SESLİ HABER
İngiliz uzman: Ukrayna, Rusya’yı engellemeye çalışırken 2 uçaksavar kaybetti
22:04
2 dk
SESLİ HABER
UEFA'dan EURO 2024 için yeni kural
22:19
4 dk
SESLİ HABER
TÜİK istatistiklerle aile raporunu açıkladı
22:28
10 dk
SESLİ HABER
Rusya ve Çin: ABD'nin çabalarından endişe duyuyoruz
22:51
3 dk
SESLİ HABER
Korkutan tablo: Uyuşturucu ve silah kaynaklı 100 bin çocuk ebeveynlerinden birini kaybetti
23:06
5 dk
DünBugün
Geri dön
Adana107.4
Adana107.4
Ankara96.2
Antalya104.8
Bursa101.4
Çanakkale107.2
Diyarbakır89.6
Gaziantep104.3
Hatay106.1
İstanbul97.8
İzmir91.0
Kahramanmaraş92.3
Kayseri105.5
Kocaeli90.2
Konya88.6
Malatya106.0
Manisa101.0
Mardin92.2
Ordu99.6
Sakarya90.2
Samsun107.7
Sivas104.2
Şanlıurfa95.3
Trabzon102.4
Van88.0
 - Sputnik Türkiye, 1920
SEYİR HALİ
Ali Çağatay, her sabah Türkiye ve dünya gündemiyle, radyo mikrofonunun başına geçiyor. Son dakika haberleri, gazete manşetleri, köşe yazıları, canlı bağlantılar ve çok daha fazlası bu programda.

Eski Merkez Bankası Başekonomisti: Enflasyonu kalıcı olarak düşürebilsek gerçek yatırım ve istihdam artışı gelecek

© DepositphotosSeyir Hali
Seyir Hali - Sputnik Türkiye, 1920, 04.03.2021
Abone ol
Eski Merkez Bankası başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara, “Aslında yıllardır enflasyonla ciddi mücadele etmiyoruz. Enflasyonu düşürmek için önce istemek gerekiyor. Ne zaman tek hanelere doğru insek bir rehavet oluşuyor. Enflasyonu kalıcı olarak düşürebilsek gerçek yatırım ve istihdam artışı o zaman gelecek ama bu sabrı gösteremiyoruz” diye konuştu.

Merkez Bankası kararlarını ve TÜİK’in açıkladığı enflasyonu RS FM’de Ali Çağatay’la Seyir Hali programında değerlendiren eski Merkez Bankası başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara, enflasyon ve cari açıkla mücadelede en önemli çözümün sabır ve istek olduğunu belirtti. 

Prof. Dr. Kara, enflasyonun yıl içinde emtia fiyatları ile göstereceği ilişkiyi ve derecelendirme kuruluşlarının Türkiye’ye bakış açısını da aktardı.

‘Enflasyonun yılın ikinci yarısında yüzde 11’lere ineceği var sayılıyor ama bu kolay olmayacak’

Prof. Dr. Kara, enflasyonda mevcut durum ve yıl içerisinde göstereceği eğilimler konusunda “15.6 yüksek bir enflasyondur, çekirdek enflasyon rakamlarına baktığımızda 16’nın da üzerinde. Üretici fiyatları tarafında da yüzde 27.1 yani çok iyi değil. Şu anda beklentilere baktığımız zaman yılsonu için 11 civarı bir rakam var. 16-17’lere ulaştıktan sonra yılın ikinci yarısında hızlı bir düşüşle 11’lere inileceği var sayılıyor ama birkaç sebepten dolayı o kadar kolay olmayacak. Uluslararası emtia fiyatları yükseliyor. Tarımsal ürünler, metal fiyatları ve en önemlisi enerji ve petrol fiyatlarında son 4-5 aydır neredeyse yüzde 40 civarında bir artış oldu. Bu nedenle Kasımdan bu yana TL de görülen değer kazancı fiyatlara düşüş yönünde yansımadı çünkü ithal fiyatların dolar cinsinden değeri yükseliyor. 

‘Yıl sonu enflasyon tahminleri için lirada değerlenme ya da emtia fiyatlarında çöküş gerekiyor’

Merkez Bankası’nın tahminlerine baktığınız zaman 2021 yılında yüzde 5 civarında bir ithalat fiyat artışı varsaymış. Ben bunun en az yüzde 10’un üzerinde olacağını var sayıyorum. Enflasyonda resmi tahmin olan 9.4 çok zor görünüyor. Piyasa tahmini olan 11 de hiç kolay değil. Bunların gerçekleşmesi için TL’de çok büyük bir değerlenme olması lazım ya da petrol ve diğer emtia fiyatlarında bir çöküş olması gerekiyor” dedi.

‘Enflasyonu kalıcı olarak düşürebilsek gerçek yatırım ve istihdam artışı o zaman gelecek’

Prof. Dr. Kara, enflasyonla mücadelede başarının istemek ve sabırdan geçtiğini anlattı:

“Aslında yıllardır enflasyonla ciddi mücadele etmiyoruz. Enflasyonu düşürmek için önce istemek gerekiyor. Ne zaman tek hanelere doğru insek bir rehavet oluşuyor. ‘Tek hane bize yeter, dokuz on civarında idare ederiz’ deniyor ama öyle olmuyor. 9-10 civarında bir enflasyonla kur oynaklığını ortadan kaldıramıyorsunuz. Gelen her şok enflasyona çok hızlı geçmeye başlıyor. Merkez Bankası’nı tabi rahat bırakmıyoruz. Yıllarca bu döngüyü yaşadık. Ne zaman sıkılaşsa bir süreçte enflasyonu kontrol altına alıyoruz. Enflasyon başını çevirdiği zaman hemen büyüme ve istihdam lazım diye gaza basmaya başlıyoruz. Biraz sabredebilsek, enflasyonu kalıcı olarak düşürebilsek gerçek yatırım ve istihdam artışı o zaman gelecek ama bir türlü bu sabrı gösteremiyoruz.”

‘Enflasyonu önce tek hanelere ardından yüzde 5’e düşürmemiz lazım’

Merkez Bankası’nın doğru işler yapmaya başladığına ve raporlarda gerçekçi yaklaşımlar sergilediğine dikkat çeken Prof. Dr. Kara, zorunlu karşılığın arttırılması konusunda “Merkez Bankası doğru işler yapmaya başladı. Merkez Bankacılığında işin yüzde 90’ı itibardır. Merkez Bankası’nın yayınladığı son dönemdeki raporların gerçekçi ve ayağını yere basan bir şekilde gittiğini söyleyebiliriz. Son dönemde sadece bir soru işareti oluştu. Enflasyon dinamiklerine baktığımız zaman şuan itibariyle hala yılsonu 9.4 söylenen bu hedeflerin tutması için daha sıkı para politikası gerekiyor. Burada bir tutarlılık lazım, kredibilite öyle kazanılır. Yüzde 17 civarında bir faiz yüzde 15.6 enflasyonla çok ciddi bir sıkılığa işaret etmiyor. Reel faiz anlamında baktığınızda yüzde 1-2 civarındayız. Bu enflasyonu önce tek hanelere ardından yüzde 5’e düşürmemiz lazım. 

‘Merkez Bankası faizleri artırma konusunda kısıt yaşıyor da diğer araçlara mı yöneliyor?’

Son bir iki aydır merkez bankasının tereddütünü görüyoruz. Merkez Bankası faizi artırmasının önünde yeni bir kısıt mı oluştu yoksa inanarak mı yapıyor? En son zorunlu karşılık artırıldı. Onun etkisi o kadar düşük ki, bankacılık sektörü üzerindeki maliyet etkisi ya da kredileri sınırlama etkisi çok düşük. Zorunlu karşılığın artırılması bende şöyle bir izlenim bıraktı: Acaba Merkez Bankası faizleri artırma konusunda kısıt yaşıyor da diğer araçlara mı yöneliyor? Bu geçmiş deneyimlerden kaynaklanan bir şey dolayısıyla şu anki ekonomi yönetimi hala tam olarak kontrolü eline alabilmiş değil ve birtakım kısıtlar da yaşıyor olabilir” dedi.

‘Cari açığın kesin çözümü üretkenlik ve verimlilik artışı’

Cari açıkla mücadele edebilmek için sıfırlamanın hedeflenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Kara, kesin çözümün üretkenlik ve verimlilik olduğunu “Döviz kuruna değer kaybettirerek cari açık problemini çözmeye çalıştık. O şekilde olamayacağını anlayınca oyuncular değişti. Yeni bir yönetim geldi. Cari açığın kesin çözümü nerededir diye baktığımızda, üretkenlik ve verimlilik artışından geliyor. Kuru artırarak, krediyi baskılayarak cari açık problemimizi çözmemiz çok zor. Cari açığı biraz daha düşürünce hemen bir büyüme isteği geliyor, aynı enflasyon gibi. Diyelim yüzde 5 şu anda, milli gelire göre yüzde 2’lere düşünce hemen ‘riskler azaldı, cari açığı finanse edebiliriz’ diyerek gaza basma isteği oluşuyor. 

‘Merkez Bankası’nın mevcut rezervleri ile cari açığı sıfırlamamız hatta pozitife çekmemiz lazım ki doğru düzgün rezerv biriktirebilelim’

Bence Merkez Bankası’nın mevcut rezervleri ile cari açığı sıfırlamamız hatta pozitife çekmemiz lazım ki doğru düzgün rezerv biriktirebilelim. Çünkü el parasıyla rezerv biriktirmek iyi bir fikir değil. Faizi artırıyoruz kısa vadeli sermaye giriyor, Satın alalım merkez bankası rezervi biriktirelim diyoruz o zaman dayanıklılığınız artmıyor. Rezerv artıyor ama kısa vadeli borcunuz da artıyor” sözleriyle ifade etti.  

‘6 ay-1 yıla yakın bir süre bankaların kredilerini sıkı tutmak gerekiyor’

Prof. Dr. Kaya, Merkez Bankası’nda rezerv biriktirmek için uygulanması gereken politikaları “Rezerv biriktirmenin yolu cari açığı pozitife geçirmekten kaynaklanıyor ama bunun için sabır ve biraz dişini sıkmak lazım. Mesela banka kredileri açılmayacak. 6 ay-1 yıla yakın bir süre bankaların kredilerini sıkı tutmak gerekiyor. Hele petrol fiyatlarındaki ve emtia fiyatlarındaki artışlara baktığınız zaman bu artışları göz önüne aldığınızda cari açığı makul düzeylere indirmek için en az 1 sene sıkmak gerekiyor. Bu da mevcut durumda ne kadar sabredilebilir emin değilim. Tam olarak iyileşmeden çıkıp koşmak istiyoruz” diye aktardı.

Derecelendirme kuruluşları Türkiye’ye nasıl bakıyor?

Prof. Dr. Kara, derecelendirme kuruluşlarının Türkiye’ye olan bakış açısını dış borç ödeme ve kurumların iktisadi şoklara tepki verme kapasiteleri üzerinden inceledi:

“İki konuda da çok iyi görünmüyoruz. Özellikle kurumsal kapasite konusunda Merkez Bankası’nın hareket alanının daraltılması bize çok zarar verdi. Düşük faiz ısrarı, rezervleri hızlıca harcama durumu dışarıdan verdiği intiba çok zayıf diyebilirim. Merkez Bankası’nda çalışırken de yaşamaya başlamıştım. Yurtdışı konferanslara ve panellere katıldığımızda bize karşı değişen tavrı, söylediklerimizin çok dikkate alınmadığını gözlemiştim. Dış borç ödeme konusunda da akran ülkelerimiz arasında ve G20 ülkeleri arasında en zayıf durumdayız. Rezervlerin durumu ve kısa vadeli dış borca baktığınız zaman ülkeler arasında ciddi anlamda ayrışıyoruz. Tek güçlü yanımız maliye politikasıydı. Bütçe dengesi, borcun milli gelire oranı anlamında Türkiye kendi akran grubuna göre iyi görünüyordu ancak son yıllarda bunu da kaybediyoruz. Yabancı para cinsli borçlanmasının artıyor olması, yapısal bütçe dengesinin bozuluyor olması artık oradaki avantajlarımızı da geri alıyor. Dolayısıyla bütün olarak bakıldığında derecelendirme kuruluşlarının bizim notumuzu olumluya çevirmeleri açısından, pek olumlu bir görünüm olduğunu söylemek zor.”

Haber akışı
0
Tartışmaya katılmak için
giriş yapın ya da kayıt olun
loader
Sohbetler
Заголовок открываемого материала