Orta Doğu Uzmanı Cevat Gök: ABD itibar kaybetti, sahadaki gerçekler Trump’ı yalanlıyor

Radyo Sputnik’te yayınlanan 'İsmet Özçelik’le Ankara Farkı' programının konuğu Orta Doğu Uzmanı-Gazeteci Cevat Gök oldu. Programda ABD/İsrail-İran hattında yaşanan son gelişmeleri değerlendiren Gök, şu mesajları verdi:

‘Trump’ın açıklamalarında çelişkiler var’

Gök, ABD’nin İran’a saldırılarının sonuçsuz kaldığını, sahadaki gelişmeler ile Trump’ın söylemleri arasında çelişki oluştuğunu belirterek Washington’un artık müzakere dışında bir seçeneğinin kalmadığını söyledi:

“Trump’ın müzakereden başka çözüm yolu yok. 40 gün boyunca hem İsrail hem ABD İran’a saldırdı; savaş yolu ile istediklerini alamadılar. Tersine problemler daha da çoğaldı. Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, bir de ABD’nin itibar kaybı… Bunu düzeltmek için daha fazla yığınak yapmak gerekiyor. Bunun için de ABD’nin hem zamanı az hem de lojistik sorunları var.

Trump ‘İran’ın donanmasını yeryüzünden sildik’ diyor. Madem öyleyse neden Hürmüz Boğazı’nı açmıyorlar? Neden gemileri uzakta bekliyor? Çelişkiler mevcut. Trump’ın açıklamaları ile sahadaki gerçekler birbirinden farklı. Dolayısıyla tek yol müzakere kalıyor. İlk görüşmeler başarısız oldu. ABD’nin yeni bir müzakere turu başlatmaktan başka çaresi yok. İran tarafı da bunu biliyor.”

‘Müzakerelerin önündeki engel abluka’

ABD’nin İran’a karşı uyguladığı ablukanın müzakere sürecinin önündeki en büyük engel haline geldiğini ifade eden Gök, bu durumun Washington’u açmazda bıraktığını kaydetti:

“İki taraf da pozisyonlarını değiştirmezse zaman kaybı olur. ABD masaya daha güçlü oturmak istiyor. Bunun için de ablukayı başlattı. ABD’nin hedefi zamanın İran’ın aleyhine işlemesi, ülkeye döviz girmemesi, gıda sıkıntısı ve kritik bir ekonomik baskı dönemi başlamış olmasıydı.

İran ‘Ben Trump’ın sözlerine bakmam, eylemlere bakarım’ dedi. İran gemileri hala engelleniyor ve İran da bunun üzerine tekrar boğazı kapattığını ve ablukayı kaldırmadan müzakereye devam etmeyeceğini söylüyor. Trump burada zor duruma düştü. Ablukayı kaldırsa Trump’ın pazarlık gücü zayıflayacak, elinde başka hiçbir kozu yok. Ablukayı kaldırmasa İran görüşmelere gelmeyecek. Trump için zaman daralıyor. Elinde bir baskı aracı kalmayınca tekrar İran’ı tehdide başladı. Ama İran artık bu tehditlere alışmış; ‘İran medeniyetini sileceğim’ dedi; hiçbir şey yapamadı. Mayıs ayına yaklaştıkça Trump’ın üzerinde baskı artacak. Zaman Trump’ın aleyhine işliyor.”

‘Bölgede ABD hegemonyası sona eriyor, savaş bitince Körfez ülkeleri kendi aralarında anlaşacak’

Gök, savaş sonrası süreçte ABD’nin bölgedeki etkisinin zayıflayacağını, yeni güç dengelerinin oluşacağını ve Körfez ülkelerinin kendi aralarında güvenlik iş birliğine yönelebileceğini söyledi:

“Bu müzakerelerden ve bu savaş durumundan sonra her ne olursa olsun Amerikan hegemonyası sona eriyor ve bölgede yepyeni bir sayfa açılıyor. Eğer ABD bu bölgeden bir anlaşma ile çekilirse saha tamamen Rusya, Çin ve İran’ın etki alanına girecek ve böylelikle yeni bir çağın temelleri atılacak. ‘İsrail bunu kabul eder mi?’ derseniz, çok zor. İsrail böyle bir anlaşmanın olmaması için elinden geleni yapacaktır, yeter ki ABD İran’a tekrar savaş açsın; İsrail tarafı bunu istiyor.

Bu olaylar durulduktan sonra bölge ülkeleri kendi aralarında bir güvenlik anlaşması yapacak. Bu konuda Türkiye çok güçlü bir şekilde devreye girecektir, bu denklemin dışında kalmak istemez. Yeni petrol ve enerji hatlarında Türkiye’nin coğrafi öneminin de tekrar gözler önünde olduğunu söyleyelim.”

‘ABD gücünün sınırı olduğunu fark etti’

ABD’nin İran karşısında yürüttüğü savaşta stratejik hedeflerine ulaşamadığını ve bu süreçte askeri gücünün sınırlarıyla yüzleştiğini dile getiren Gök, “Şu anda ABD’nin uçak gemilerinin nerede ve ne olduğu konuşulmuyor. Biri Yunanistan, biri Diego Garcia Adası tarafında. ABD bu savaş ile birlikte ilk defa gücünün sınırlı olduğunun farkına vardı. ABD bu savaşta stratejik hedeflerinin hiçbirine ulaşamadı. ‘İran’da yönetimi 48 saat içinde devireceğiz’ diyorlardı 40 gün oldu, deviremediler. Nükleer program ile ilgili bir şey de yapamadılar. Hedefleri İran petrolüne el koymaktı; petrol piyasalarının kontrolünü kaybettiler. İran halkı yıllardır ambargoya alışmış durumda. Ama Batı bu duruma alışık değil. Petrol, akaryakıt fiyatlarının ne kadar yükseldiğini görmüş olduk. Sonuç itibariyle İran’ı ambargoya tabi tutan Batı şu anda İran’ın ambargosu ile karşı karşıya kalmış durumda. Hakikaten ne yapacaklarını da bilmiyorlar. Savaş ile sonuç alınmadığını gördüler.” dedi.

‘Petro dolar sisteminin sonuna geliniyor’

Gök, küresel enerji ticaretinde doların hâkimiyetinin zayıfladığını, alternatif para birimlerinin öne çıkmasıyla birlikte ABD’nin ekonomik üstünlüğünün sarsılabileceğini söyledi:

“Petro doların dönemi sona geliyor. Yuan/dolar dönemi geliyor demek daha doğru. Bu da ABD’nin ekonomik hegemonyasının sonu olur ve Rusya, Çin ve İran’ın yükselişi; Batı, ABD ve İsrail’in gerilemesi demek olur. Çin Abu Dhabi Veliaht Prensi ile görüşmede ‘bundan sonra bize petrolü Yuan ile satacaksınız’ şartı koştu.”