Hong Kong’daki araştırmacılara göre, akıllı telefonlardan kaynaklanan zehirli kimyasallar yunusların beyinlerinde tespit edildi.
Ölen yunus ve mutur (küçük dişli balina tür) dokularını inceleyen Çinli bilim insanları, atılmış telefon ekranlarından salınan parçacıkları ortaya çıkardı.
Çalışma, telefon ve bilgisayar ekranları için kritik öneme sahip sentetik sıvı kristal monomerlerinin (LCM’ler) izlerine, hayvanların yağ dokusunda, kaslarında ve beyinlerinde rastlandığını ortaya koydu.
Kan dolaşımlarına giriyor
Araştırmacılar, zehirli kimyasalların kirleticileri yutmuş balıkları tüketmeleri yoluyla memelilerin kan dolaşımına girdiğine ve bunun potansiyel olarak kansere yol açabileceğine inanıyor.
‘Bu bir uyanış çağrısı’
Hong Kong Şehir Üniversitesi’nden Prof. Yuhe He şunları söyledi:
Araştırmamız, günlük elektronik cihazlardan kaynaklanan LCM’lerin sadece bir kirlilik unsuru olmadığını; nesli tehlike altındaki yunus ve muturların beyinlerinde biriktiğini ortaya koyuyor.
Bu bir uyanış çağrısı: Cihazlarımıza güç veren kimyasallar artık deniz yaşamına sızıyor ve okyanus sağlığını, nihayetinde de kendimizi korumak için elektronik atıklar konusunda şimdi harekete geçmeliyiz.
Birçok ev elektroniğinden kaldırıldı
LCM’ler son on yılda yeni ev elektroniği ürünlerinin çoğunda büyük ölçüde aşamalı olarak kullanımdan kaldırıldı.
Ancak araştırmacılar, ‘hala dolaşımda olan ve daha da kritik biçimde, dünya genelindeki düzenli depolama sahalarında ve kayıt dışı elektronik atık alanlarında bulunan çok büyük miktarda LCM teknolojisi’ olduğunu belirtti.
Bu maddeler su yollarına sızdıkça, ‘ortaya çıkan kalıcı bir miras kirliliği sorunu’na yol açıyor.
Daha önceki çalışmalar LCM’leri balıklarda ve omurgasızlarda tespit etmiş olsa da, Hong Kong merkezli araştırmacılar bunların yunuslar üzerindeki etkisini analiz eden ilk ekip oldu.
Balina ve Yunus Koruma adlı kuruluşun kirlilik sorumlusu Sonja Eisfeld Pierantonio şu değerlendirmede bulundu:
‘Bu son derece kaygı verici bir bulgu ve deniz besin ağlarına giren bir başka kalıcı ve biyobirikimli kirleticinin ortaya çıkışına tanıklık ediyor olabileceğimizi gösteriyor.’
‘Balinalar ve yunuslar, besin maddeleri sağlayarak ve göçleri sırasında bunların dolaşımını mümkün kılarak okyanusun sağlıklı kalmasına hayati katkı sağlar.’
‘Gezegenin sağlıklı bir okyanusa ihtiyacı var; bu nedenle daha az değil, daha çok balina ve yunusa ihtiyacımız var. Ayrıca hükümetlerin daha sıkı düzenlemeler ve daha iyi güvenlik değerlendirmeleri benimsemesi, bu ölümcül kimyasalların denize karışmasını önlemek için etkili denetim mekanizmaları kurması gerekiyor.’